Томск өлкәсе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Русия Федерациясе субъекты

Томск өлкәсе

TomskOblastFlag.png Coat of arms of Tomsk Oblast.png
Байрак Илтамга

Русия харитасында {{{TtNm}}}

Административ үзәк

Томск

Мәйдан

16-нчы

- Барлыгы
- Су мәйданы өлеше

314 391 км²
0,4

Халык саны

49-нчы

- Барлыгы
- Халык тыгызлыгы

1 070 128[1] (2014)

3.4 кеше/км²

ТРП

37-нче

- Барлыгы, агымдагы бәяләрдә
- Кеше башына

284,3 млрд. сум (2010)

242,8 мең сум

Федераль бүлге

Себер федераль бүлгесе

Икътисади район

Көнбатыш Себер икътисади районы

Губернатор

Сергей Жвачкин
РФ субъекты коды 70
ISO 3166-2 коды RU-TOM

ГАТОБК коды

69

Томск өлкәсе (рус. Томская область) — Русия Федерациясенең субъекты. Көнбатыш Себер районында урнашкан, Себер федераль бүлгесена керә. Үзәге — Томск шәһәре.

1944 елның 13 августында оештырылган.

География[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Томск өлкәсе Көнбатыш Себернең көньяк-көнчыгышында, Об елгасының урта агымынды урнашкан. Территориянең төп өлешен Көнбатыш Себер тигезлегенең яссы, көчле сазланган җирләре алып тора. Фәкать өлкәнең көньяк-көнчыгышта  Кузнецк Алтавының (биеклек 211 метргача) төньяк тармаклары үтеп кергән.

Об елгасының киң үзәне өлкәне сазланган Васюган түбәнлеге булган сул ярга һәм бераз күтәерлгән уң ярга бүлә. Файдалы казылмалардан тимер мәгъдәне, нефть, газ, көрән күмер, төзелеш материаллары чыганаклары һ.б. нәрсәләр табылган. Торф, җир асты сулары һәм термаль минерал сулары запаслары күп.

Климат континенталь. Кыш кырыс һәм дәвамлы. Гыйнварның уртача температурасы -19°…-21°С. Җәй җылы һәм кыска. Июльнең уртача температурасы +17…+18°С. Еллык явым 450—770 ммны тәшкил итә. Вегетация дәвере — 125 көнгә якын. Төп елгалар — Об һәм аның кушылдыклары (ТомЧулым, Кеть, Тым, Чая, Парабел, Васюган). Күлләр күп.

Томск өлкәсе урта һәм көньяк тайга һәм өлешчә аралаш урманнар зонасыда урнашкан.

Туфраклар — кәсле-көлсу һәм торф-сазлык, көньяк-көнчыгышында — соры урман туфраклары. Урманнар (себер эрбете, акчыршы, чыршы, каен, усак) өлкә территориясенең 63% ны алып тора. Бүре, селәүсен, төлке, төньяк боланы, поши, кыр кәҗәсе, борындык, тиен, кеш, ондатр яши.

Халык[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Халык исәбе 1044 мең кеше (2010), аларның 69 % шәһәрләрдә тора. Руслар — 90,8 %, татарлар — 1,9 %, украиннар — 1,6 %, алманнар — 1,3 % һ.б.

Татар халкы өлкәнең борынгы халыкларыннан берсе. Татарлар Томск каласының нигезләүдә (1604) катнашалар. Хәзерге вакытта Томскта, Стрежевойда һәм Зырянка, Колпашево, Кривошеино, Томск районнарында торалар. Өч татар авылы, 1 мәчет (Томскта) бар. Томскта «Туганлык» татар мәдәни-мәгърифәт үзәге (1999 елдан), Татар мәдәнияте өлкә үзәге (1994 елдан) эшли.

Идарә-җир төзелеше[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Томск өлкәсе 4 шәһәр округына, 16 җирле үзидарә районына, 3 шәһәр һәм 118 авыл җирлегенә, 576 авыл торак пунктына бүленә.

Томск өлкәсенең шәһәрләре:

Томск өлкәсенең районнары:

Икътисад[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]

Нефть чыгару, машина төзелеше, металл эшкәртү, химия, азык-төлек сәнәгате тармаклары бар.

Искәрмәләр[үзгәртү | чыганак текстны үзгәртү]