Ставрополь крае

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Ставрополь крае latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Ставрополь крае
рус. Ставропольский край
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Stavropol Krai.svgCoat of arms of Stavropol Krai.svg
Сурәт
Нигезләнү датасы 13 март 1937
Рәсми исем Ставропольский край
... хөрмәтенә аталган Серго Орджоникидзе
Рәсми тел рус теле
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия[1]
Башкала Старапул
Административ-территориаль берәмлек Россия[2]
Геомәгълүматлар Data:Russia/Stavropol Krai.map
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Губернатор Ставропольского края[d]
Хөкүмәт башлыгы Владимир Владимиров (1975)
Халык саны 2 792 796 (1 гыйнвар 2021)
Административ бүленеше Александровский район[d][3], Андроповский район[d][3], Апанасенковский район[d][3], Арзгирский район[d][3], Благодарненский район[d][3], Будённовский район[d][3], Георгиевский городской округ[d][3], Грачёвский район[d][3], Изобильненский район[d][3], Ипатовский городской округ[d][3], Кировский городской округ[d][3], Кочубеевский район[d][3], Красногвардейский район[d][3], Курский район[d][3], Левокумский район[d][3], Нефтекумский городской округ[d][3], Новоалександровский городской округ[d][3], Новоселицкий район[d][3], Петровский район[d][3], Предгорный район[d][3], Советский район[d][3], Степновский район[d][3], Труновский район[d][3], Туркменский район[d][3], Шпак районы[d][3], Город Лермонтов[d][3], Город Невинномысск[d][3], Город Ставрополь[d][3], Город-курорт Ессентуки[d][3], Город-курорт Железноводск[d][3], Город-курорт Кисловодск[d][3], Городской округ город Георгиевск[d][3], Минераловодский район[d][3] һәм Муниципальное образование город-курорт Пятигорск[d][3]
Сәгать поясы MSD һәм Европа/Москва[d][4]
Чиктәш дәүләтләр Краснодар крае, Ростов өлкәсе, Калмыкия, Дагстан, Чечня, Төньяк Осетия, Кабарда-Балкария һәм Карачай-Чиркәсия
Кулланылган тел ойратский язык[d], Агул теле, Абазин теле һәм Калмык теле
Мәйдан 66 160 км²
Рәсми веб-сайт stavkray.ru(рус.)
Харита сурәте
Һәйкәлләр исемлеге список памятников культурного наследия Ставропольского края[d]
Код КЛАДР 2600000000000
Номер тамгасы коды 26 һәм 126
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Ставрополь крае Викиҗыентыкта

Ставрополь крае (рус. Ставропольский край) — Россия Федерациясенең Аурупа өлеше субекты. Төньяк Кавказ федераль округына керә.

Административ үзәге — Ставрополь шәһәре.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ставрополь крае Кавказ алдының үзәк өлешен, Каспий буе түбәнлегенең көнбатыш өлешен һәм Зур Кавказның төньяк битүләрен алып тора. Көнбатышта Кубан елгасының киң террасалары җәелгән. Тигезлек территориясенең зур өлешен платосыман Ставрополь калулыгы алып тора.

Төп елгалары: Кубань (югары агымы) һәм аның кушлыдыклары (Теберда, Кече һәм Зур Зеленчук), Кума, Калаус, Егорлык. Берничә зур күл бар.

Табигый газ чыганаклар бар. Көнчыгыш өлешендә нефть, тауларда бакыр һәм кургашын, тутыя, полиметалл чыганаклар, ташкүмер, барит, утка чыдамлы балчык, доломит, мәрмәр, шифалы пычрак, төрле минераль һәм термаль чыганаклар бар.

Тигезлекнең климаты — континенталь дала климаты. Гыйнварның уртача температурасы -3,4°…-4,9°, июльнеке +22°…+25°. Еллык явым 300–600 мм, вегетация дәвере 207—220 көн.

Туфраклары нигездә кара туфрак һәм кәстәнә. Урманнар күбесенчә таулы урыннарда. Киң яфраклы, югарырак ылыслы урманнар, аннан югары субальп болыннары бар.

Кыргый хайваннардан, далада кимерүчеләр, керпе, төлке, бүре, ләтчә, сайгак, Кума елгасы буендагы камышлыкларда кыргый мәче, кабан, Маныч үзәнендәге күл һәм сазлыкларда су кошлары, тауларда болан, коралай, көрән аю, селәүсен, алтай тиене яши. Кошлар күп. Тау кәҗәсе, тур очрый.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[10]
1 882 911 2 305 780 2 539 219 2 857 188 2 735 139 2 786 281

Торак пунктлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ставрополь 419 816[11]
Пятигорск 145 952[11]
Кисловодск 129 949[11]
Невинномысск 117 638[11]
Ессентуки 103 093[11]
Михайловск 79 607[11]
Минеральные Воды 76 205[11]
Георгиевск 71 017[11]
Будённовск 63 644[11]
Изобильный 39 022[11]


Светлоград 38 099[11]
Горячеводский 36 801[11]
Зеленокумск 35 625[11]
Благодарный 31 959[11]
Иноземцево 28 071[11]
Александровское 27 471[12]
Новоалександровск 26 876[11]
Новопавловск 26 293[11]
Кочубеевское 26 070[11]
Нефтекумск 25 566[11]


Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ставрополь крае 26 муниципаль районга һәм 9 шәһәр округына бүленә.

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Төп сәнәгать мәркәзләре: Ставрополь, Невинномысск, Пятигорск, Нефтекумск, Будённовск, Георгиевск, Лермонтов.

Ставрополь крае — эре авыл хуҗалыгы районы. Бодай, көнбагыш, шикәр чөгендеге һ. б. игелә. Мәйвачылык, йөземчелек үсеш алган. Нәзек йонлы сарыкчылык, ит-сөт терлекчелеге бар. Зур Ставрополь, Невинномысск һ.б. каналлар, сугару системалары бар.

Затеречный — Грозный нефтьүткәрегече, Ставрополь — УкраинаМәскәүСанкт-Петербург газүткәргечләре бар. Тимер юллар озынлыгы 944 км. Каты өслекле автомобиль юллары озынлыгы 17 059 км.[13] Минеральные Воды һәм Ставрополь халыкара аэропортлары бар.

Крайда туган танылган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Шахрай С. М., Алексеев С. С., Собчак А. А. et al. Конституция Российской Федерации — 1993.
  2. ОКТМО
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 3,28 3,29 3,30 3,31 3,32 3,33 ОКТМО. 185/2016. Северо-Кавказский ФО
  4. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe
  5. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php
  6. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php
  7. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php
  8. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php
  9. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg2.php
  10. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg2.php
  11. 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 11,10 11,11 11,12 11,13 11,14 11,15 11,16 11,17 11,18 Оценка численности постоянного населения муниципалитетов Ставропольского края на 1 января 2014 года. әлеге чыганактан 2014-04-02 архивланды. 2014-04-02 тикшерелгән.
  12. Общая численность населения (в т.ч. мужчин, женщин) по муниципалитетам и населённым пунктам Ставропольского края. Итоги Всероссийская перепись населения 2010 года
  13. архив күчермәсе, archived from the original on 2021-05-16, retrieved 2021-08-11