Әстерхан өлкәсе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Русия Федерациясе субъекты

Әстерхан өлкәсе

Flag of Astrakhan Oblast.svg Герб Астраханской области.svg
Байрак Илтамга

Русия харитасында Әстерхан өлкәсе

Административ үзәк

Әстерхан

Мәйдан

55-нче

- Барлыгы
- Су мәйданы өлеше

49 024 км²
8,5

Халык саны

56-нче

- Барлыгы
- Халык тыгызлыгы

1 021 287[1] (2015)

ТРП

52-нче

- Барлыгы, агымдагы бәяләрдә
- Кеше башына

145,4 млрд. сум (2010)

146,6 мең сум

Федераль бүлге

Көньяк

Икътисади район

Идел буе

Рәсми тел(ләр)

урыс теле

Губернатор

Александр Жилкин
РФ субъекты коды 30
ISO 3166-2 коды RU-AST

ГАТОБК коды

12

Әстерхан өлкәсе (рус. Астраханская область) – Рәсәй Федерациясенең субъекты.

Өлкә үзәге – Әстерхан шәһәре.

44,1 мең квадрат километр мәйдан били. Халкы 1 миллион 6,6 мең кеше исәпләнгән өлкәдә кырыктан артык милләт вәкиле яши.

Чиктәшлек[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Як РФ субъекты яки дәүләт
Төньяк Волгоград өлкәсе
Көнчыгыш Казакъстан
Көнбатыш Калмыкия

Әстерхан өлкәсе Каспий буе түбәнлегендәге ярымчүлләрне, Идел-Актүбә тугаен һәм Идел елгасы дельтасын үз эченә ала. Әстерхан өлкәсе территориясендә тозлаклар, тозлы күлләре һәм дә комлы калкулыклар бар. Тозлы күлләрдән иң эресе — Баскынчак күле.

Климаты кискен континенталь һәм коры. Гыйнварның уртача температурасы төньякта —10°, көньякта —6°, июльнеке исә төньякта 24° һәм көньякта 25°. Уртача еллык явым 200 ммны тәшкил итә. Иң эр елгасы — Идел һәм аныңтармагы Актүбә.

Туфраклары аксыл кәстәнә тозлак һәм коңгырт туфраклар. Кыяклылар, әрем, тозлак үләне, болын үсемлекләре үсә. Сайгак, төрле кимерүчеләр, сөйрәлүчеләр, бөҗәкләр яши. Иделдә илледан артык балык төре очрый. Нефть, газ, тоз, гипс кебек файдалы казылмалар бар. Идел дельтасында Әстерхан тыюлыгы булдырылган.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әстерхан өлкәсендз төрле гасырларда скифлар, һуннар, хәзәрләр, болгарлар һәм башка халыклар гомер итеп, бу территория Төрек вә Хазар каһанлыклары, Алтын Урда, Нугай Урдасы, Әстерхан ханлыгы составына кергән. Әстерхан патшалыгы буларак, бу җирләр 1460 еллардан башлап билгеле. 1554 елда кенәз Шемякин үз гаскәрләре белән Әстерханны яулап алып тәхеткә аннан куылган Дәрбиш ханны утырта, әмма 1557 елда Явыз Иван гаскәрләре Әстерхан патшалыгын рәсми рәвештә Мәскәү дәүләтенә куша. 1708 елда ул Казан губернасы составына керә, әмма 1717 елдан башлап Әстерхан инде үзе яңа губерна үзәгенә әверелеп китә. Унҗиденче гасырда шәһәрдә Казан татарлары бистәсе барлыкка килә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз: Әстерхан татарлары

Халык Кеше саны, %
Урыс халкы 70,0%
Казакъ халкы 14,3%
Татар халкы 7,0%
Украин халкы 1,2%
Чечен халкы 1%
Әзербайҗан халкы 0,8%
Калмак халкы 0,7%
Әрмән халкы 0,64%
Ногай халкы 0,45%

1989 елда Әстерхан өлкәсендә 71,6 мең татар яши. Алар Нариман һәм Идел буе районнарында, 3 татар һәм 21 катнаш авылда күпләп яши. Сан буенча татарлар, рус һәм казакълардан соң өченче урында торып, шәһәрдә 18 процент, ә гомуми өлкәдә 7,2 процент тәшкил итә.

Идарә-җир төзелеше[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әстерхан өлкәсе 11 муниципаль районга һәм 2 шәһәр бүлгесенә бүленә:

  1. Актүбә районы
  2. Володарский районы
  3. Янтау районы
  4. Икряное районы
  5. Камышак районы
  6. Кызыл Яр районы
  7. Лиман районы
  8. Нариман районы
  9. Идел буе районы
  10. Хәрәбәле районы
  11. Янкала районы

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]