Архангельск өлкәсе
Арха́нгельск өлкәсе — Россиянең төньяк Европа өлешендә урнашкан өлкә. Өлкә составына Ненец автономияле округы керә.
Өлкә үзәге – Архангельск каласы.
География
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Чиктәшлек
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Як | Россия субъекты |
---|---|
Көнбатыш | Карелия |
Көньяк-көнбатыш | Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе |
Көньяк-көнчыгыш | Коми Республикасы |
Төньяк-көнчыгыш | Төмән өлкәсе (Ямал-Ненец автономияле округы) |
Архангельск өлкәсе Көнбатыш Европа тигезлегенең төньягында урнаша. Ак, Баренц һәм Кара дингезләре белән юыла.
Архангельск өлкәсе территориясендә Россия, Европа һәм Евразияның кырый төньяк ноктасы — Флигели борыны һәм Европаның кырый көнчыгыш ноктасы — Флиссингский борыны урнаша. Өлкәнең мәйданы — 589 913 км²; мәйдан буенча Европа өлешендәге иң зур Россия субъекты һәм Европада иң зур провинция.
Архипелаглар һәм утраулар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Климат
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Климат — уртача континенталь, төньяк-көнбатышта — диңгез климаты, төньяк-көнчыгышта — субарктик климат, Яңа Җирдә — арктик климат. Гыйнварның урта температурасы — -12...-18 °C, июльнең урта температурасы — +8…+17 °C. Уртача еллык явым-төшем күләме — 300-550 мм.
Торак пункт | Абсолют минимумы, °C | Иң салкын айның температаурасы, °C | Иң салкыны өч айның температаурасы, °C | Еллык уртача температурасы, °C | Иң җылы айның температурасы, °C | Иң җылы өч айның температурасы, °C | Абсолют максимумы, °C | Уртача еллык явым-төшем күләме, мм |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Архангельск | −45,2 | −12,8 | −11,3 | 1,3 | 16,3 | 14,1 | 34,4 | 607 |
Канин Нос | −32,8 | −9,0 | −8,1 | −0,5 | 9,0 | 7,9 | 30,0 | 436 |
Койнас | −52,2 | −16,3 | −14,5 | −0,3 | 16,3 | 13,8 | 36,0 | 581 |
Котлас | −47,1 | −13,0 | −11,6 | 2,0 | 17,6 | 15,5 | 35,5 | 576 |
Малые Кармакулы | −39,0 | −14,6 | −13,2 | −4,5 | 7,1 | 5,9 | 28,3 | 333 |
Нарьян-Мар | −47,6 | −17,0 | −15,9 | −3,0 | 13,5 | 10,9 | 33,9 | 504 |
Онега | −42,5 | −11,4 | −10,1 | 2,2 | 16,9 | 14,8 | 35,8 | 617 |
Гидрография
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Төп елгалар — Төньяк Двина, Онега, Мезень, Печора. Өлкәдә ~2 500 күл бар; иң зур күлләре — Лача, Кенозеро, Кожозеро.
Үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Архангельск өлкәсе күбесенчә тайга һәм тундра зонасына керә; Франц-Иосиф Җире, Яңа Җир һәм Виктория утравы арктик чүлләре зонасына керә.
Административ бүленеш
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Шәһәр округлары
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Шәһәр округы | Халык (2006) | Мәркәзе |
---|---|---|
Архангельск | 355 813 | Архангельск |
Коряжма | 42 831 | Коряжма |
Котлас | 72 694 | Котлас |
Мирный | 36 935 | Мирный |
Новая Земля | 2 724 | Белушья Губа |
Новодвинск | 42 537 | Новодвинск |
Няндома | 22 124 | Няндома |
Северодвинск | 197 135 | Северодвинск |
Муниципаль районнары
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]№ | Муниципаль берәмлек | Халык (2011)[4] | Административ үзәк | Райцентрның халык саны (2011) |
1 | Вельск муниципаль районы | 54 611 | Вельск шәһәре | 23 820 |
2 | Верхнетоемск муниципаль районы | 16 955 | Верхняя Тойма | 3940 (2002) |
3 | Вилегодск муниципаль районы | 11 095 | Ильинско-Подомское | 2973 (2002) |
5692 |
Торак пунктлар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
|
|
Өлкәдә туганнар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Федор Абрамов (1920—1983) — рус язучысы;
- Николай Кузнецов (1904—1974)
- Фирс Шишигин (1908—1985) — режиссер, СССРның халык артисты.
- Константин Бурков (1906—1964) ветеран;
- Михаил Ломоносов (1711—1765) - химик һәм физик.
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ Шахрай С. М., Алексеев С. С., Собчак А. А. et al. Конституция Российской Федерации // Российская газета — Россия: 1993. — ISSN 1606-5484; 1560-0823
- ↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 3,28 ОКТМО. 185/2016. Северо-Западный ФО
- ↑ Численность населения по муниципальным образованиям Архангельской области на 1 января 2011 года (от предварительных итогов Всероссийской переписи населения 2010 года)., archived from the original on 2013-03-13, retrieved 2013-03-19
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. әлеге чыганактан 2014-08-02 архивланды. 2014-08-02 тикшерелгән.
- ↑ Кулой (посёлок городского типа) > Данные не обнаружены. Возможно страница переименовывалась. Проверьте справочник
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]![]() |
Викиҗыентыктагы медиафайллар? |
---|
- Администрациянең рәсми сайты 2008 елның 13 сентябрь көнендә архивланган. (рус.)
- Архангельск өлкәсе кануннары (рус.)