Архангельск өлкәсе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Архангельск өлкәсе latin yazuında])
Архангельск өлкәсе
Байрак[d]Илтамга[d]
Нигезләнү датасы 23 сентябрь 1937
Сурәт
Гимн Архангельск өлкәсе гимны[d]
Дәүләт  Россия[1]
Башкала Архангельск
Административ-территориаль берәмлек Россия
Сәгать поясы MSD һәм Европа/Мәскәү[d][2]
Геомәгълүматлар Data:Russia/Arkhangelsk Oblast.map
Хөкүмәт башлыгы Орлов, Игорь Анатольевич[d]
Халык саны 1 127 051 (1 гыйнвар 2021)
Административ бүленеше Мезенский район[d][3], Лешуконский район[d][3], Пинежский район[d][3], Приморски районы[d][3], Онежский район[d][3], Холмогоры районы[d][3], Плесецк районы[3], Каргопольский район[d][3], Няндомский район[d][3], Коношский район[d][3], Виноградовский район[d][3], Шенкурский район[d][3], Вельск районы[3], Устьянский район[d][3], Верхнетоемский район[d][3], Красноборский район[d][3], Котласский район[d][3], Ленский район[d][3], Вилегодский район[d][3], Городской округ Архангельск[d][3], Муниципальное образование «Коряжма»[d][3], Городской округ Котлас[d][3], Муниципальное образование «Мирный»[d][3], Яңа Җир[3], Новодвинск (городской округ)[d][3], Муниципальное образование «Северодвинск»[d][3], Городской округ «Город Нарьян-Мар»[d][3], Котып аръягы районы[3] һәм Ненец автономияле округы[3]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 77 метр
Нәрсә белән чиктәш Ненец автономияле округы, Коми Республикасы, Киров өлкәсе, Вологда өлкәсе, Карелия һәм Мурманск өлкәсе
Алыштырган Северная область[d]
Кулланылган тел ненец теле
Бүләкләр
Ленин ордены
Мәйдан 587 400 км²
Харита сурәте
Рәсми веб-сайт dvinaland.ru(рус.)
Һәйкәлләр исемлеге список памятников культурного наследия Архангельской области[d]
Тема җәгърафиясе география Архангельской области[d]
Феноменның икътисады экономика Архангельской области[d]
Номер тамгасы коды 29
Монда җирләнгәннәр төркеме [d]
Карта
 Архангельск өлкәсе Викиҗыентыкта

Арха́нгельск өлкәсеРоссиянең төньяк Европа өлешендә урнашкан өлкә. Өлкә составына Ненец автономияле округы керә.

Өлкә үзәге – Архангельск каласы.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чиктәшлек[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Як Россия субъекты
Көнбатыш Карелия
Көньяк-көнбатыш Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе
Көньяк-көнчыгыш Коми Республикасы
Төньяк-көнчыгыш Төмән өлкәсе (Ямал-Ненец автономияле округы)

Архангельск өлкәсе Көнбатыш Европа тигезлегенең төньягында урнаша. Ак, Баренц һәм Кара дингезләре белән юыла.

Архангельск өлкәсе территориясендә Россия, Европа һәм Евразияның кырый төньяк ноктасы — Флигели борыны һәм Европаның кырый көнчыгыш ноктасы — Флиссингский борыны урнаша. Өлкәнең мәйданы — 589 913 км²; мәйдан буенча Европа өлешендәге иң зур Россия субъекты һәм Европада иң зур провинция.

Архипелаглар һәм утраулар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Климат — уртача континенталь, төньяк-көнбатышта — диңгез климаты, төньяк-көнчыгышта — субарктик климат, Яңа Җирдә — арктик климат. Гыйнварның урта температурасы — -12...-18 °C, июльнең урта температурасы — +8…+17 °C. Уртача еллык явым-төшем күләме — 300-550 мм.

Торак пункт Абсолют минимумы, °C Иң салкын айның температаурасы, °C Иң салкыны өч айның температаурасы, °C Еллык уртача температурасы, °C Иң җылы айның температурасы, °C Иң җылы өч айның температурасы, °C Абсолют максимумы, °C Уртача еллык явым-төшем күләме, мм
Архангельск −45,2 −12,8 −11,3 1,3 16,3 14,1 34,4 607
Канин Нос −32,8 −9,0 −8,1 −0,5 9,0 7,9 30,0 436
Койнас −52,2 −16,3 −14,5 −0,3 16,3 13,8 36,0 581
Котлас −47,1 −13,0 −11,6 2,0 17,6 15,5 35,5 576
Малые Кармакулы −39,0 −14,6 −13,2 −4,5 7,1 5,9 28,3 333
Нарьян-Мар −47,6 −17,0 −15,9 −3,0 13,5 10,9 33,9 504
Онега −42,5 −11,4 −10,1 2,2 16,9 14,8 35,8 617

Гидрография[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Төп елгалар — Төньяк Двина, Онега, Мезень, Печора. Өлкәдә ~2 500 күл бар; иң зур күлләре — Лача, Кенозеро, Кожозеро.

Үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Архангельск өлкәсе күбесенчә тайга һәм тундра зонасына керә; Франц-Иосиф Җире, Яңа Җир һәм Виктория утравы арктик чүлләре зонасына керә.

Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр округлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр округы Халык (2006) Мәркәзе
Архангельск 355 813 Архангельск
Коряжма 42 831 Коряжма
Котлас 72 694 Котлас
Мирный 36 935 Мирный
Новая Земля 2 724 Белушья Губа
Новодвинск 42 537 Новодвинск
Няндома 22 124 Няндома
Северодвинск 197 135 Северодвинск

Муниципаль районнары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Муниципаль берәмлек Халык (2011)[4] Административ үзәк Райцентрның халык саны (2011)
1 Вельск муниципаль районы 54 611 Вельск шәһәре 23 820
2 Верхнетоемск муниципаль районы 16 955 Верхняя Тойма 3940 (2002)
3 Вилегодск муниципаль районы 11 095 Ильинско-Подомское 2973 (2002)
5692

Торак пунктлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Архангельск 350 368[5]
Северодвинск 187 284[5]
Котлас 60 532[5]
Новодвинск 39 613[5]
Коряжма 38 006[5]
Мирный 31 370[5]
Вельск 23 126[5]
Нарьян-Мар 23 390[5]
Няндома 21 072[5]
Онега 20 284[5]


Вычегодский 12 884[5]
Коноша 11 509[5]
Плесецк 10 486[5]
Каргополь 10 056[5]
Октябрьский 9096[5]
Савинский 7212[5]
Искателей 7088[5]
Березник 5665[5]
Кулой
  1. Н/Д[6]
Шенкурск 5161[5]


Өлкәдә туганнар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Шахрай С. М., Алексеев С. С., Собчак А. А. et al. Конституция Российской Федерации // Российская газетаРоссия: 1993. — ISSN 1606-5484; 1560-0823
  2. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 3,28 ОКТМО. 185/2016. Северо-Западный ФО
  4. Численность населения по муниципальным образованиям Архангельской области на 1 января 2011 года (от предварительных итогов Всероссийской переписи населения 2010 года)., archived from the original on 2013-03-13, retrieved 2013-03-19 
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. әлеге чыганактан 2014-08-02 архивланды. 2014-08-02 тикшерелгән.
  6. Кулой (посёлок городского типа) > Данные не обнаружены. Возможно страница переименовывалась. Проверьте справочник

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]