Архангельск өлкәсе
|
||||||||||||||||||
.svg)
Арха́нгельск өлкәсе — Русиянең төньяк Аурупа өлешендә урнашкан өлкә. Өлкә составына Ненец автономияле округы керә.
Өлкә үзәге – Архангельск каласы.
Эчтәлек |
География [үзгәртү]
Чиктәшлек [үзгәртү]
| Як | Русия субъекты |
|---|---|
| Көнбатыш | Карелия |
| Көньяк-көнбатыш | Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе |
| Көньяк-көнчыгыш | Коми Республикасы |
| Төньяк-көнчыгыш | Төмән өлкәсе (Ямал-Ненец автономияле округы) |
Архангельск өлкәсе Көнбатыш Аурупа тигезлегенең төньягында урнаша. Ак, Баренц һәм Кара дингезләре белән юыла.
Архангельск өлкәсе территориясен Русия, Аурупа һәм Ауразияның кырый төньяк ноктасы — Флигели борыны һәм Аурупаның кырый көнчыгыш ноктасы — Флиссингский борыны урнаша. Өлкәнең мәйданы — 589 913 км²; мәйдан буенча бу иң зур Аурупа өлешендәге Русия субъекты һәм Аурупада иң зур провинция.
Архипелаглар һәм утраулар [үзгәртү]
Климат [үзгәртү]
Климат — уртача континенталь, төньяк-көнбатышта — диңгез климаты, төньяк-көнчыгышта — субарктик климаты, Яңа Җирдә — арктик климаты. Гыйнварның урта температурасы — -12...-18 °C, июльнең урта температурасы — +8…+17 °C. Уртача еллык явым-төшем күләме — 300-550 мм.
| Торак пункт | Абсолют минимумы, °C | Иң салкын айның температаурасы, °C | Иң салкыны өч айның температаурасы, °C | Еллык уртача температурасы, °C | Иң җылы айның температурасы, °C | Иң җылы өч айның температурасы, °C | Абсолют максимумы, °C | Уртача еллык явым-төшем күләме, мм |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Архангельск | −45,2 | −12,8 | −11,3 | 1,3 | 16,3 | 14,1 | 34,4 | 607 |
| Канин Нос | −32,8 | −9,0 | −8,1 | −0,5 | 9,0 | 7,9 | 30,0 | 436 |
| Койнас | −52,2 | −16,3 | −14,5 | −0,3 | 16,3 | 13,8 | 36,0 | 581 |
| Котлас | −47,1 | −13,0 | −11,6 | 2,0 | 17,6 | 15,5 | 35,5 | 576 |
| Малые Кармакулы | −39,0 | −14,6 | −13,2 | −4,5 | 7,1 | 5,9 | 28,3 | 333 |
| Нарьян-Мар | −47,6 | −17,0 | −15,9 | −3,0 | 13,5 | 10,9 | 33,9 | 504 |
| Онега | −42,5 | −11,4 | −10,1 | 2,2 | 16,9 | 14,8 | 35,8 | 617 |
Гидрография [үзгәртү]
Төп елгалар — Төньяк Двина, Онега, Мезень, Печора. Өлкәдә ~2 500 күл бар; иң зур күлләре — Лача, Кенозеро, Кожозеро.
Үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы [үзгәртү]
Архангельск өлкәсе күбесенчә тайга һәм тундра зонасына керә; Франц-Иосиф Җире, Яңа Җир һәм Виктория утравы арктик чүлләре зонасына керә.
Административ бүленеш [үзгәртү]
Шәһәр округлары [үзгәртү]
| Шәһәр округы | Халык (2006) | Мәркәзе |
|---|---|---|
| Архангельск | 355 813 | Архангельск |
| Коряжма | 42 831 | Коряжма |
| Котлас | 72 694 | Котлас |
| Мирный | 36 935 | Мирный |
| Новая Земля | 2 724 | Белушья Губа |
| Новодвинск | 42 537 | Новодвинск |
| Няндома | 22 124 | Няндома |
| Северодвинск | 197 135 | Северодвинск |
Муниципаль районнары [үзгәртү]
| № | Муниципаль берәмлек | Халык (2011)[1] | Административ үзәк | Райцентрның халык саны (2011) |
| 1 | Вельск муниципаль районы | 54 611 | Вельск шәһәре | 23 820 |
| 2 | Верхнетоемск муниципаль районы | 16 955 | Верхняя Тойма | 3940 (2002) |
| 3 | Вилегодск муниципаль районы | 11 095 | Ильинско-Подомское | 2973 (2002) |
| 5692 |
Зур шәһәрләр [үзгәртү]
Архангельск агломирациясенең торучылар саны - 660 мең кеше.
| 3 мең кешедән артык булган тору урыннары 2010 елның 1 январе торышы буенча[2] |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Өлкәдә туганнар [үзгәртү]
- Федор Абрамов (1920—1983) — рус язучысы;
- Николай Кузнецов (1904—1974)
- Фирс Шишигин (1908—1985) — режиссер, СССРның халык артисты.
- Константин Бурков (1906—1964) ветеран;
- Михаил Ломоносов (1711—1765) - химик һәм физик.
Искәрмәләр [үзгәртү]
Сылтамалар [үзгәртү]
 |
Викиҗыентыкта? Arkhangelsk Oblast |
|---|
- Администрациянең рәсми сайты (рус.)
- Архангельск өлкәсе кануннары (рус.)
|
|
||
|---|---|---|
 |
Шәһәрләр: Архангельск | Вельск | Каргополь | Коряжма | Котлас | Мезень | Мирный | Нарьян-Мар1 | Новодвинск | Няндома | Онега | Северодвинск | Сольвычегодск | Шенкурск
Шәһәр округлары: Архангельск | Коряжма | Котлас | Мирный (ЯАТБ) | Нарьян-Мар1 | Яңа Җир | Новодвинск | Северодвинск Районнар: Вельск районы | Вилегда районы | Виноградов районы | Котып аръягы районы1 | Каргополь районы | Коноша районы | Котлас районы | Красноборск районы | Лена районы | Лешуконское районы | Мезень районы | Няндома районы | Онега районы | Пинега районы | Плесецк районы | Диңгез буе районы | Устья районы | Холмогоры районы | Шенкурск районы | Югары Тойма районы |
 |
| 1 — Ненец автономияле округы составына керә. | ||
