Свердловск өлкәсе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Русия Федерациясе субъекты

Свердловск өлкәсе

Flag of Sverdlovsk Oblast.svg Coat of Arms of Sverdlovsk oblast.svg
Байрак Илтамга

Русия харитасында Свердловск өлкәсе

Административ үзәге

Екатеринбург

Мәйдан

17-нче

- Барлыгы
- Су мәйданы өлеше

194 307 км²

Халык саны

5-нче

- Барлыгы
- Халык тыгызлыгы

4 320 677 кеше (2014)

22.24 кеше/км²

ТРП

6-нчы

- Барлыгы, агымдагы бәяләрдә
- Кеше башына

1 033,7 млрд. сум (2010)

214,9 мең сум

Федераль бүлге

Урал

Икътисади район

Урал

Губернатор

Евгений Куйвашев

Канунбирү җыелышының рәисе

Людмила Бабушкина
РФ субъекты коды 66
ISO 3166-2 коды RU-SVE

ГАТОБК коды

65

Бүләкләр

Ленин орденыЛенин ордены

Свердло́вск өлкәсе́Рәсәй Федерациясенең субъекты.

Өлкә үзәге – Екатеринбург шәһәре.

География[үзгәртү]

Чиктәшлек[үзгәртү]

Як Рәсәй субъекты
Төньяк Коми республикасы
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Көнчыгыш Төмән өлкәсе
Көньяк Чиләбе өлкәсе
Корган өлкәсе
Башкортстан
Көнбатыш Пермь өлкәсе

Свердловск өлкәсе Уралның урта һәм төньяк өлешләрне һәм Көнбатыш Себер тигезлегенең көнбатыш өлешен биләп тора. Өлкәнең иң биек ноктасы — Конжаковский Камень тавы (1569 м).

Гидрография[үзгәртү]

Төп елгалар — Исәт, Тәүде, Түре (Об бассейны), Чусовая, Караидел (Чулман бассейны). Эре күлләр — Пелымский Туман (32,2 км²), Вагильский Туман (31,2 км²).

Климат[үзгәртү]

Климат — уртача континенталь, Гыйнварның уртача температурасы — -20...-15 °С, июльнең уртача температурасы — +15...+19 °С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 350-600 мм.

Туфраклар, үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы[үзгәртү]

Туфраклар: көлсу (өлкә мәйданының 36,7% өлешен биләп торалар), көлсу-сазлык, торф-сазлык, сазланган туфраклар (18,2%), кәсле-көлсу (14,8%), соры урман һәм кәсле-болын туфраклары (12,9%), кара һәм болын-кара туфраклар (11,3%). Урманлылык — 61%.

Тарих[үзгәртү]

Революциягә кадәр хәзерге Свердловск өлкәсе җирләре күбесенчә Пермь губернасы составына кергәннәр.

Свердловск өлкәсе Урал өлкәсе составыннан 1934 елның 17 гыйнварында аерылып чыгарыла.

Халык[үзгәртү]

Милли состав[үзгәртү]

Халык 1939[1] 1959[2] 1970[3] 1979[4] 1989[5] 2002[6] 2010[7]
К. с.  % К. с.  % К. с.  % К. с.  % К. с.  % К. с.  % К. с.  %
руслар 2 294 569 91,4% 3 560 090 88,0% 3 838 358 88,9% 3 954 961 88,8% 4 176 948 88,7% 4 002 974 89,2% 3 684 843 90,6%
татарлар 80 983 3,2% 158 222 3,9% 176 025 4,1% 179 341 4,0% 183 781 3,9% 168 143 3,8% 143 803 3,5%
украиннар 43 242 1,7% 93 047 2,3% 80 756 1,9% 81 982 1,8% 82 215 1,7% 55 478 1,2% 35 563 0,9%
башкортлар 8 165 0,3% 14 631 0,4% 21 428 0,5% 30 051 0,7% 41 500 0,9% 37 296 0,8% 31 183 0,7%
марилар 15 605 0,6% 20 344 0,5% 24 070 0,6% 26 757 0,6% 31 297 0,7% 27 863 0,6% 23 801 2,4%
алманнар 3 542 0,1% 53 137 2,1% 36 226 0,9% 33 588 0,8% 31 461 0,7% 22 540 0,5% 14 914 0,3%
башкалар 65 203 2,6% 144 945 3,6% 142 878 3,3% 147 828 3,3% 159 561 3,4% 171 920 3,8% 363 640 8,5%
барлык 2 511 309 100,0% 4 044 416 100,0% 4 319 741 100,0% 4 454 508 100.0% 4 706 763 100,0% 4 486 214 100,0% 4 297 747 100,0%

Свердловск өлкәсе татарлары[үзгәртү]

Моны да карагыз: Төркем: Свердловск өлкәсе татар авыллары

Татарлар Красноуфимск округында (халкының 17,3% өлеше), Түбән Серги районында (14,9%), ?чет округында (9,9%), Югары Пышма шәһәр округында (8,3%) күпләп торалар.

Торак пунктлар[үзгәртү]

Свердловск өлкәсе торак пунктлары

Yekaterinburg skyline2.jpg
Екатеринбург
Вокзал станции Нижний Тагил.jpg
Түбән Тагил

Шәһәр Халык саны Шәһәр Халык саны

Каменск-Уральский Красногорский.JPG
Каменск-Уральский
Pervouralsky Novotrubny Works - Central entrance.jpg
Первоуральск

1 Екатеринбург 1 383 179 11 Краснотурьинск 59 633
2 Түбән Тагил 361 811 12 Берёзовский 51 651
3 Каменск-Уральский 176 572 13 Лесной 50 363
4 Первоуральск 124 528 14 Югары Саллы 46 221
5 Серов 99 373 15 Качканар 41 426
6 Новоуральск 85 522 16 Красноуфимск 39 765
7 Әсбест 68 893 17 Ирбет 38 357
8 Полевской 64 220 18 Реж 38 215
9 Рәүде 61 875 19 Алапай 38 192
10 Югары Пышма 59 749 20 Тәүде 35 421
2010 елның җанисәбе буенча[8]


Административ-территориаль бүленеше[үзгәртү]

Шәһәр округлары[үзгәртү]

1. "Алапай шәһәре" муниципаль берәмлеге
2. Алапай муниципаль берәмлеге
3. Арамиль шәһәр округы
4. Артёмовский шәһәр округы
5. Әртә шәһәр округы
6. Әсбест шәһәр округы
7. Әчит шәһәр округы
8. Белоярский шәһәр округы
9. Берёзовский шәһәр округы
10. Бисерть шәһәр округы
11. Богданович шәһәр округы
12. Верхнее Дуброво шәһәр округы
13. Верх-Нейвинский шәһәр округы
14. Югары Саллы шәһәр округы
15. Югары Тагил шәһәр округы
16. Югары Пышма шәһәр округы
17. Югары Түре шәһәр округы
18. Верхотурье шәһәр округы
19. Волчанск шәһәр округы
20. Гари шәһәр округы
21. Горноуральский шәһәр округы
22. Дегтярск шәһәр округы
23. "Екатеринбург шәһәре" муниципаль берәмлеге

24. Заречный шәһәр округы
25. Ивдел шәһәр округы
26. "Ирбет шәһәре" муниципаль берәмлеге
27. Ирбет муниципаль берәмлеге
28. Каменск шәһәр округы
29. Каменск-Уральский шәһәре
30. Камышлов шәһәр округы
31. Карпинск шәһәр округы
32. Качканар шәһәр округы
33. Кировград шәһәр округы
34. Краснотуринск шәһәр округы
35. Красноурал шәһәр округы
36. Красноуфимск шәһәр округы
37. Красноуфимск округы муниципаль берәмлеге шәһәр округы
38. Кошва шәһәр округы
39. "Лесной шәһәре" шәһәр округы
40. Малышева шәһәр округы
41. Махнёво муниципаль берәмлеге
42. Невьянск шәһәр округы
43. Түбән Түре шәһәр округы
44. Түбән Тагил шәһәре
45. Түбән Саллы шәһәр округы
46. Яңа Ләлә шәһәр округы

47. Новоуральск шәһәр округы
48. Пелым шәһәр округы
49. Первоуральск шәһәр округы
50. Полевской шәһәр округы
51. Пышма шәһәр округы
52. Рәүде шәһәр округы
53. Реж шәһәр округы
54. Рефтинский шәһәр округы
55. Свободный ЯАТБ шәһәр округы
56. Североуральск шәһәр округы
57. Серов шәһәр округы
58. Сосьва шәһәр округы
59. Среднеуральск шәһәр округы
60. Староуткинск шәһәр округы
61. Сухой Лог шәһәр округы
62. Сысерть шәһәр округы
63. Тәүде шәһәр округы
64. Талица шәһәр округы
65. Тугылым шәһәр округы
66. Туринск шәһәр округы
67. Уральский бистәсе муниципаль берәмлеге
68. Шаля шәһәр округы

Свердловск өлкәсе идарә итү округлары

Муниципаль районнар[үзгәртү]

1. Байкалово районы
2. Камышлов районы
3. Түбән Сырга районы
4. Туринская Слобода районы
5. Таборы районы

Шуның өстенә, Свердловск өлкәсе биш идарә итү округына (рус. управленческий округ) бүленә.

Моны да карагыз[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]