Башкортстан

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар.

Русия Федерациясе субъекты
Башкортстан Республикасы Башҡортостан Республикаһы Республика Башкортостан
Байрак Герб
Гимн: «Башкортстан Республикасы Дәүләт гимны»
Башкала	Уфа
Мәйдан	27-нче
- Барлыгы - Су	142 947 км² 0,5 %
Халык саны	7-нче
- Барлыгы - Халык тыгызлыгы	4 072 292 (2010) 28,5 кеше/км²
Тулаем региональ продукт	9-нче
- Барлык, агымдагы бәядә - Кеше башына	757,6 млрд. сум (2010) 184,8 мең сум
Федераль округы	Идел буе
Икътисади районы	Урал
Рәсми тел(ләр)	башкорт теле, рус теле
Республика башлыгы	Рөстәм Хәмитов
Хөкүмәт рәисе	Рөстәм Хәмитов
Дәүләт җыелышы рәисе	Константин Толкачёв
РФ субъекты коды	02
Сәгать поясы	MSK+2 (UTC+6)
Бүләкләр:

Башкортста́н Республикасы́ (Башкортста́н, баш. Башҡортостан Республикаһы, рус. Республика Башкортостан) — Русия Федерациясенең эчендә республика (дәүләт), Русия Федерациясенең субъекты, Идел буе федераль округына керә.

Башкаласы — Уфа шәһәре.

Чиктәшлек

Як	Регион
Төньяк-көнбатыш	Удмуртия
Төньяк	Пермь өлкәсе
Төньяк-көнчыгыш	Свердловск өлкәсе
Көнчыгыш	Чиләбе өлкәсе
Көньяк Көньяк-көнбатыш	Ырынбур өлкәсе
Көнбатыш	Татарстан

География

Географик урнашу

Ямантау

Башкортстан Республикасы — Көньяк Урал тауларының түбәләре (иң бөек ноктасы – Ямантау, 1 640 м.), карст мәгарәләр, күлләр. Төбәкнең 2/3 өлөше Көнчыгыш-Аурупа тигезлегенең көнчыгыш өлөшендә урнашкан. Республиканың төньяктан көньякка озынлыгы — 550 км, көнбатыштан көнчыгышка — 430 км. Тулы мәйдан — 143,6 мең км².

Республика территориясендә Башкортостан дәүләт тыюлыгы урынлашкан.

Гидрография

Иң зур елгалары: Агыйдел (1430 км), аның кушылдыклары Нөгеш (235 км), Сим (239 км), Караидел (918 км), Әй (549 км), Дим (535 км), шулай ук Сакмар (760 км) белән Ык (571 км) елгалары.

Күлләр 2700 янында санала. Республиканың иң зур күлләр Урал артыннан урнашканнар. Көнбатыш өлешендә иң эре күле Ачылыкүл (мәйданы 18,5 км²) урнашкан.

Климат

Уртача еллык температура +0,3° тауларда һәм +2,8° тигезлектә. Гыйнварда урта температура Цельсий градуслар белән −18°, июльдә +18°

Тәбигать

Урманнар республиканың территориясыннан 40 % артык алалар. Урал артында катнашкан урманнар, төньяграк нарат-яфраклы һәм каен урманнар. Урал артында урман-далалар каен һәм имән белән урнашалар.

Халык

Торак пунктлар

Уфа Стәрлетамак Салават Нефтекама	Урын	Шәһәр	Башкортча исеме	Русча исеме	Халык саны	Октябрьски Белорет Ишембай Күмертау
	1	Уфа	Өфө	Уфа	1 062 300
	2	Стәрлетамак	Стәрлетамаҡ	Стерлитамак	273 432
	3	Салават	Салауат	Салават	156 085
	4	Нефтекама	Нефтекама	Нефтекамск	121 757
	5	Октябрьски	Октябрьский	Октябрьский	109 379
	6	Белорет	Белорет	Белорецк	68 804
	7	Туймазы	Туймазы	Туймазы	66 849
	8	Ишембай	Ишембай	Ишимбай	66 242
	9	Күмертау	Күмертау	Кумертау	62 854
	10	Сибай	Сибай	Сибай	62 732
	11	Мәләвез	Мәләүез	Мелеуз	61 408
	12	Бәләбәй	Бәләбәй	Белебей	60 183
	13	Бөре	Бөрө	Бирск	41 637
	14	Учалы	Учалы	Учалы	37 771
	15	Благовещен	Благовещен	Благовещенск	34 246
	16	Дүртөйле	Дүртөйлө	Дюртюли	31 272
	17	Яңавыл	Яңауыл	Янаул	26 988
	18	Дәүләкән	Дәүләкән	Давлеканово	24 040
	19	Чишмә	Шишмә	Чишмы	21 198
	20	Приют	Приют	Приютово	20 888

Милли состав

Башкортстанда 4 104 336 кеше яши. Аларның 2 626 613 шәһәрләрдә, 1 447 723 авылда тора. Эре шәһәрләре - Уфа (башкала, 1 042 мең кеше), Стәрлетамак (264 мең кеше), Салават (158 мең кеше), Нефтекама (122 мең кеше), Октябрьски (108 мең кеше). Республикадагы барлык халыкның татарлар (24,8%), башкортлар (28,8%), руслар (35,2%) тәшкил итә.

Халык	1926		1939		1959		1970		1979		1989		2002		2010
	К. с.	%	К. с.	%	К. с.	%	К. с.	%	К. с.	%	К. с.	%	К. с.	%	К. с.	%
руслар	1 064 707	39,9%	1 281 347	40,6%	1 418 147	42,4%	1 547 893	40,2%	1 547 893	40,2%	1 548 291	39,3%	1 490 715	36,3%	1 432 906	35,2%
башкортлар	625 845	23,5%	671 188	21,3%	737 711	22,1%	892 248	23,4%	935 880	24,3%	863 808	21,9%	1 221 302	29,8%	1 172 287	28,8%
татарлар	621 158	23,3%	777 230	24,6%	768 566	23,0%	944 505	24,7%	940 436	24,5%	1 120 702	28,4%	990 702	24,1%	1 009 295	24,8%
чуашлар	84 886	3,2%	106 892	3,4%	109 970	3,3%	126 638	3,3%	122 344	3,2%	118 509	3,0%	117 317	2,9%	107 450	2,4%
марилар	79 298	3,0%	90 163	2,8%	93 902	2,8%	109 638	2,9%	106 793	2,8%	105 768	2,7%	105 829	2,6%	103 658	2,6%
украиннар	76 610	2,9%	92 289	2,9%	83 594	2,5%	76 005	2,0%	75 571	2,0%	74 990	1,9%	55 249	1,4%	39 875	1,0%
удмуртлар	23 256	0,9%	25 103	0,8%	25 388	0,8%	27 918	0,7%	25 906	0,7%	23 696	0,6%	22 625	0,6%	21 477	0,5%
мордва	49 813	1,9%	57 826	1,8%	43 582	1,3%	40 745	1,1%	35 900	0,9%	31 923	0,8%	26 020	0,6%	20 300	0,5%
башкалар	39 773	1,5%	56 931	1,8%	60 749	1,8%	52 485	1,4%	53 557	1,4%	55 426	1,4%	74 577	1,8%	165 044	4,1%
барлык	2 665 346	100,0%	3 158 969	100,0%	3 341 609	100,0%	3 818 075	100,0%	3 844 280	100.0%	3 943 113	100,0%	4 104 336	100,0%	4 072 292	100,0%

Административ-территориаль бүленеш

Республикада 54 административ район, 21 шәһәр, 2 шәһәр тибындагы поселок, 828 авыл администрациясе бар.

Башкортстанның административ харитасы

Башкортстанның муниципаль районнары
1	Әбҗәлил районы	28	Ишембай районы
2	Әлшәй районы	29	Калтасы районы
3	Архангель районы	30	Караидел районы
4	Аскын районы	31	Кырмыскалы районы
5	Авыргазы районы	32	Кыйгы районы
6	Баймак районы	33	Кызыл Кама районы
7	Бакалы районы	34	Күгәрчен районы
8	Балтач районы	35	Кушнаренко районы
9	Бәләбәй районы	36	Куергазы районы
10	Балакатай районы	37	Мәләвез районы
11	Белорет районы	38	Мәчетле районы
12	Бишбүләк районы	39	Мишкә районы
13	Бөре районы	40	Миякә районы
14	Благовар районы	41	Нуриман районы
15	Благовещен районы	42	Салават районы
16	Бүздәк районы	43	Стәрлебаш районы
17	Борай районы	44	Стәрлетамак районы
18	Бөрҗән районы	45	Тәтешле районы
19	Гафури районы	46	Туймазы районы
20	Дәүләкән районы	47	Уфа районы
21	Дуван районы	48	Учалы районы
22	Дүртөйле районы	49	Федоровка районы
23	Ярмәкәй районы	50	Хәйбулла районы
24	Зиянчура районы	51	Чакмагыш районы
25	Зилаир районы	52	Чишмә районы
26	Иглин районы	53	Шаран районы
27	Илеш районы	54	Яңавыл районы

Моны да карагыз

• Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы
• Уфа губернасы
• Ырынбур губернасы
• Аргаяш милли округы