Чукотка автономияле округы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Чукотка автономияле округы
Чукотский автономный округ
Чукоткакэн автономныкэн округ
Байрак Илтамга
байрагы гербы
урнашуы
Дәүләт төзелеше Автономияле округ
Рәсми тел урыс теле
Башкала Анадырь
Губернатор Роман Копин
Мәйдан
– Барлыгы
– % Су
721 481 км²
3,3%
Халык саны
– Барлыгы (2010)
– Тыгызлык
50 530[1] кеше
0,7 кеше/км²
Акча RUB
Вакыт UTC MSK+2 (UTC+6)
Телефон коды +7

Чуко́тка автоно́мияле о́кругы (рус. Чукотский автономный округ, Калып:Lang-ckt) — Русия Федерациясенең Ерак Көнчыгышында урнашкан субъекты. Ерак Көнчыгыш федераль округына керә.

Административ үзәге — Анадырь шәһәре.

Эчтәлек

Чиктәшлек [үзгәртү]

Як Русия субъекты
Көнбатыш Якутия республикасы
Көнчыгыш АКШ (диңгез буенча)
Көньяк-көнбатыш Магадан өлкәсе
Көньяк Камчатка крае

География [үзгәртү]

Чукотка автономияле округы Русияның төньяк-көнбатышында урнаша. Бөтен Чукотка уярымутравын били, кыйтка өлешеннән тыш берничә утравында да урнаша.

Көнчыгыш Себер, Чукотка һәм Беринг дингезләре белән юыла.

  • Төп елгалар — Анадырь, Омолон, Великая, Амгуэма, Зур һәм Кече Анюйлар.
  • Иң зур күлләр — Краснено, Эльгыгытгын, Пекульнейское.

Чукотка автономияле округы - чик буе зонасы. Чукоткага барып өчен чит илле кешеләргә ФСБның рөхсәте кирәк.

Климат [үзгәртү]

Округ күбесенчә Төньяк поляр түгәрәге артында урнашкан. Шуңа күрә анда каты субарктик климат, кыш 10 ай уза. Гыйнварның урта температурасы -15...-39 °C, июльнең +5...+10 °C. Явымнар 200-500 мм ел эчендә.

Файдалы казылмалар [үзгәртү]

Табигый газ, нефть, алтын, күмер, аккургаш, вольфрам, терекөмеш.

Тарих [үзгәртү]

Чукотка милли округы 1930 елның 13 декабрендә Ерак Көнчыгыш крае составында барлыкка килгән. 1938-1951 елларда Хабаровск краеның Камчатка өлкәсе составында иде.

1951 елда округ Хабаровск краеның туры вәкаләтенә күчте.

1953 елның 3 декабрьдә Магадан өлкәсенең составына керә; 1977 елда исемен Чукотка автономияле округына алыштыра.

1992 елда ЧАО Магадан өлкәсенең составыннан чыга.

Халык [үзгәртү]

Халык 1939 1959 1970 1979 1989 2002 (*) 2010[2]
Урыслар 5,2 (24,1 %) 28,3 (60,7 %) 70,5 (69,7 %) 96,4 (68,9 %) 108,3 (66,1 %) 27,9 (51,9 %) 25,1 (52,5 %)
Чукчалар 12,1 (56,3 %) 10,0 (21,4 %) 11,0 (10,9 %) 11,3 (8,1 %) 11,9 (7,3 %) 12,6 (23,4 %) 12,8 (26,7 %)
Украиннар 0,6 (2,7 %) 3,5 (7,6 %) 10,4 (10,3 %) 20,1 (14,4 %) 27,6 (16,8 %) 5,0 (9,2 %) 2,9 (6,0 %)
Эскимослар … 1,1 (2,3 %) 1,1 (1,1 %) 1,3 (0,9 %) 1,5 (0,9 %) 1,5 (2,85 %) 1,5 (3,2 %)
Эвеннар 0,8 (3,8 %) 0,8 (1,8 %) 1,1 (1,0 %) 1,0 (0,7 %) 1,3 (0,8 %) 1,4 (2,6 %) 1,4 (2,9 %)
Чуванлар … … … … 0,9 (0,6 %) 1,0 (1,8 %) 0,9 (1,9 %)
Белоруслар … 0,6 (1,2 %) 1,7 (1,6 %) 2,4 (1,7 %) 3,0 (1,9 %) 0,5 (1,0 %) -
Татарлар … 0,5 (1,1 %) 1,6 (1,6 %) 2,0 (1,4 %) 2,3 (1,4 %) 0,5 (1,0 %) -

Шәһәрләр [үзгәртү]

Халык саны, кеше
Шәһәр 1959 1970 1979 1989 2002 2009 2010[3]
Анадырь 5859 7703 12 241 17 094 11 038 11 827 13 525
Билибино 635 10 693 12 711 15 558 6181 5453 5504
Певек 5752 10 528 11 060 12 915 5206 4597 4161

Административ-территориаль бүленеш [үзгәртү]

  • Анадырь
  • Анадырь районы (үзәге - Угольные Копи)
  • Билибино районы (Билибино)
  • Иультин район (Эгвекинот)
  • Провидения районы (Провидения)
  • Чаун районы (Певек)
  • Чукотка районы (Лаврентия)

Торак пунктлар [үзгәртү]

Халык саны 2 мең кешедән артык булган торак пунктлар
(2010 җанисәбе буенча)[4]
Анадырь Green Arrow Up Darker.svg13525
Билибино Green Arrow Up Darker.svg5504
Певек ▼4161
Угольные Копи ▼3367
Эгвекинот ▼2786

Икътисад [үзгәртү]

Чукотка автономияле округы ТРП кеше башына буенча дүртенче урын ала (2008); икътисадның нигезе - алтын приисклары һәм рудниклар.

Сәнәгать [үзгәртү]

Билибино шәһәрендә АЭС эшли; Күмер чыгарыла, балык эшкәртү предприятеләре эшли.

Транспорт [үзгәртү]

Күбесенчә авиа- һәм диңгез буе транспорты.

Искәрмәләр [үзгәртү]

  1. ↑ [1]
  2. ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  3. ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  4. ↑ Росстат. Информационные материалы о предварительных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года. Численность населения районов и городских населённых пунктов субъектов Российской Федерации

Сылтамалар [үзгәртү]

Commons-logo.svg Викиҗыентыкта? Chukotka
к·б·ү
Русия Федерациясе субъектлары
Республикалар Адыгея • Алтай • Башкортстан • Бурятия • Дагстан • Ингушетия • Кабарда-Балкария • Калмыкия • Карачай-Чиркәсия • Карелия • Коми • Мари Ил • Мордовия • Татарстан • Төньяк Осетия • Тыва • Удмуртия • Хакасия • Чечня • Чуашия • Якутия Coat of Arms of the Russian Federation.svg
Крайлар Алтай • Байкал арты • Камчатка • Краснодар • Красноярск • Пермь • Диңгез буе • Ставрополь • Хабаровск
Өлкәләр Амур • Архангельск • Әстерхан • Белгород • Брянск • Владимир • Волгоград • Вологда • Воронеж • Иваново • Иркутск • Калининград • Калуга • Кемерово • Киров • Кострома • Курган • Курск • Ленинград • Липецк • Магадан • Мәскәү • Мурманск • Түбән Новгород • Новгород • Новосибирск • Омск • Орел • Пенза • Псков • Ростов • Рязань • Самара • Сарытау • Сахалин • Свердловск • Сембер • Смоленск • Тамбов • Тверь • Томск • Тула • Төмән • Чиләбе • Ырынбур • Ярославль
Федерация күләме шәһәрләре Мәскәү • Санкт-Петербург
Автономияле өлкә Яһүд
Автономияле округлар Ненец1 • Хант-Манси2 • Чукотка • Ямал-Ненец2
1 Архангельск өлкәсенә керә      2 Төмән өлкәсенә керә.
к·б·ү
COA Russian SFSR.svg РСФСР

Башкорт АССР (1919—1990¹) • Бурят АССР (1923—1990¹) • Алтай Республикасы (1990¹—1991²) • Тау АССР (1921—1924) • Дагстан АССР (1921—1990¹) • Кабарда-Балкария АССР (1936—1990¹; 1944—1957 Кабарда АССР) • Казакъ АССР (1925—1936) • Калмык АССР (1935—1943; 1958—1990¹) • Каракалпакъ АССР (1932—1936) • Карачай-Чиркәсия АССР (1990—1990¹) • Карел АССР (1923—1940; 1956—1990¹) • Кыргыз АССР (1920—1925) /Кыргыз АССР (1926—1936) • Коми АССР (1936—1990¹) • Кырым АССР (1921—1945) • Мари АССР (1936—1990¹) • Мордва АССР (1934—1990¹) • Идел буе алманнарының АССР (1918—1941) •Төньяк Осетия АССР (1936—1990¹) • Татарстан АССР (1920—1990¹) • Тыва АССР (1961—1990¹) • Төркистан АССР (1918—1924) • Удмурт АССР (1934—1990¹) • Чечен-Ингуш АССР (1936—1944; 1957—1990) • Чуаш АССР (1925—1990¹) • Якут АССР (1922—1990¹)
Автономияле өлкәләр (АӨ):

Адыг (Чиркәс) АӨ (1922—1928) • Адыг АӨ (1928—1991) • Бурят-Монгольская АӨ (1921—1923) • Вотяк АӨ (1920—1932) • Таулы Алтай АӨ (1948—1991) • Яһуди АӨ (1934—...) • Ингуш АӨ (1924—1934) • Кабарда АӨ (1921—1922) • Кабарда-Балкария АӨ (1922—1936) • Калмык АӨ (1920—1935; 1957—1958) • Карачай-Чиркәс АӨ (1922—1926; 1957—1991) • Карачай АӨ (1926—1943) • Коми (Зыряннар) АӨ (1921—1936) • Мари АӨ (1920—1936) • Монголо-Бурят АӨ (1921—1923) • Мордва АӨ (1930—1934) • Идел буе алманнарының АӨ (1918—1924) • Ойрат (1922—1932) / Ойрот АӨ (1932—1948) • Төньяк Осетин АӨ (1924—1936) • Тыва АӨ (1944—1961) • Удмурт АӨ (1932—1934) • Хакас АӨ (1930—1991) • Адыг (Чиркәс) АӨ (1922) • Чиркәс АӨ (1928—1957) • Чечен АӨ (1922—1934) • Чечен-Ингуш АӨ (1934—1936) • Чуаш АӨ (1920—1925)
Автономияле һәм милли округлар:

Агинское Бурят-Монгол МО (1937—1958) / Агинское Бурят АО (1958—2008) • Аргаяш МО (1934) • Балкар МО (1921—1922) • Витим-Олёкма МО (1931—1938) • Ингуш МО (1921—1924) • Иштәк-Вогул НО (1930—1940) • Кабарда МО (1920—1921) • Карачай МО (1920—1922) • Карел МО (1937—1939) • Коми-Пермяк МО (1925—2005) • Коряк МО (1930—2007) • Ненец АО (1929—...) • Охотск Эвен МО (1930—1934) • Төньяк Осетия МО (1920—1921) • Сунжа казак округы (1920—1929) • Таймыр (Долган-Ненец) МО (1930—2006) • Усть-Ордынский Бурят МО (1937—1978) / Усть-Ордынский Бурят АО (1978—2008) • Хант-Манси МО (1940—1978) / Хант-Манси АО (1978—...) • Чечен МО (1920—1922) • Чиркәс МО (1926—1928) • Чукотка АО (1930—...) • Эвенк АО (1938—2007) • Ямал-Ненец АО (1930—...)
¹ Суверенитет турында декларацияне кабул итү елы
² Республика статусын раслау елы
Чыганагы — "http://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Чукотка_автономияле_округы&oldid=722111"