Алтай Республикасы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Алтай Республикасы
Алтай Республика
Республика Алтай
Таулы Алтай
Байрак Илтамга
Таулы Алтай байрагы Таулы Алтай гербы
Ил көе: Алтай Республикасы Дәүләт гимны
Таулы Алтай урнашуы
Дәүләт төзелеше республика
Рәсми тел рус, алтай
Башкала Таулы Алтайск
Президент Иван Белеков
Мәйдан
– Барлыгы
– % Су
92 600 км²
0,2%
Халык саны
– Барлыгы (2002)
– Тыгызлык
207,1 мең кеше кеше
2,2 кеше/км²
Акча RUB
Вакыт UTC OMST (UTC+6, җәй вакытында UTC+7)
Пәрәвәз домены юк
Телефон коды +7

Алта́й Республикасы́ (Таулы Алтай, алт. Алтай Республика, рус. Республика Алтай) — Русия Федерациясенең эчендәге республика (дәүләт)[1] , Алтай таулары эчендә урнашкан Русия Федерациясенең субъекты, Себер федераль округына керә.

Башкала — Таулы Алтай шәһәре.

Эчтәлек

Тарих [үзгәртү]

1922 елда Ойрот автономияле өлкәсе буларак оеша. 1948 елда Таулы Алтай өлкәсе исемен ала. 1990 елдан Таулы Алтай АССР. 1991 елдан Таулы Алтай Республикасы. 1992 елдан Алтай Республикасы.

Географик мәгълүмат [үзгәртү]

Altai republic map.png

Республика Алтай таулары эчендә, нык ерылган тау сыртларында урнашкан.

Алтай Республикасы алтын, мәрмәр, тау бәллүре, төрле сирәк металларга бай.

Климаты урта континенталь. Кыш озын һәм суык. Гыйнварның уртача температурасы -15тән алып, тауларда -32гә кадәр. Июлнең уртача температурасы +19, +22, тауларда исә +14, +16 гына.

Явым-төшем 1200 ммдан алып, көньякта 200 мм гына.

Икътисад [үзгәртү]

Хуҗалыкның төп юнәлеше - терлекчелек, пантлы боланчылык, дөячелек, аучылык.

Биредә агач эшкәртү, җиңел, күн сәнәгате үсеш алган. Төзелеш материаллары җитештерелә. Алтын табыла ( Веселый руднигы һәм Майск, Талон поселоклары). Чемал ГЭСы бар. Телецкое күлендә туризм җәелгән.

Республиканың төп магистрале - Чуйск тракты (Бийсктан алып Монголияга чаклы бара).

Искәрмәләр [үзгәртү]

  1. ↑ Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2

Сылтамалар [үзгәртү]

к·б·ү
Төрки дәүләтләр һәм автономияләр
Дәүләтләр:

Төркия байрагы Төркия • Үзбәкстан байрагы Үзбәкстан • Казакстан байрагы Казакъстан • Азәрбайҗан байрагы Азәрбайҗан • Кыргызстан байрагы Кыргызстан • Төрекмәнстан байрагы Төрекмәнстан • Төньяк Кипр байрагы Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте (өлешчә танылган)

Автономияләр:

Алтай Республикасы байрагы Алтай (Русия) • Башкортстан байрагы Башкортстан (Русия) • Гагаузия байрагы Гагаузия (Молдавия) • Дагстан байрагы Дагстан (Русия) • Кабарда-Балкария байрагы Кабарда-Балкария (Русия) • Каракалпакстан байрагы Каракалпакстан (Үзбәкстан) • Карачай-Чиркәсия байрагы Карачай-Чиркәсия (Русия) • Flag of Taymyr Autonomous Okrug.png Таймыр (Долган-Ненец) автономияле округы

Татарстан байрагыТатарстан (Русия) • Тыва байрагы Тыва (Русия) • Хакасия байрагы Хакасия (Русия) • Чуашия байрагы Чуашия (Русия) • Кытай байрагы Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы (Кытай) • Якутия байрагы Якутия (Русия)
к·б·ү
Русия республикалары
Адыгея | Алтай | Башкортстан | Бурятия | Дагстан | Ингушетия | Кабарда-Балкария | Калмыкия | Карачай-Чиркәсия | Карелия | Коми | Мари Ил | Мордовия | Татарстан | Төньяк Осетия | Тыва | Удмуртия | Хакасия | Чечня | Чуашия | Якутия
к·б·ү
Русия Федерациясе субъектлары
Республикалар Адыгея • Алтай • Башкортстан • Бурятия • Дагстан • Ингушетия • Кабарда-Балкария • Калмыкия • Карачай-Чиркәсия • Карелия • Коми • Мари Ил • Мордовия • Татарстан • Төньяк Осетия • Тыва • Удмуртия • Хакасия • Чечня • Чуашия • Якутия Coat of Arms of the Russian Federation.svg
Крайлар Алтай • Байкал арты • Камчатка • Краснодар • Красноярск • Пермь • Диңгез буе • Ставрополь • Хабаровск
Өлкәләр Амур • Архангельск • Әстерхан • Белгород • Брянск • Владимир • Волгоград • Вологда • Воронеж • Иваново • Иркутск • Калининград • Калуга • Кемерово • Киров • Кострома • Курган • Курск • Ленинград • Липецк • Магадан • Мәскәү • Мурманск • Түбән Новгород • Новгород • Новосибирск • Омск • Орел • Пенза • Псков • Ростов • Рязань • Самара • Сарытау • Сахалин • Свердловск • Сембер • Смоленск • Тамбов • Тверь • Томск • Тула • Төмән • Чиләбе • Ырынбур • Ярославль
Федерация күләме шәһәрләре Мәскәү • Санкт-Петербург
Автономияле өлкә Яһүд
Автономияле округлар Ненец1 • Хант-Манси2 • Чукотка • Ямал-Ненец2
1 Архангельск өлкәсенә керә      2 Төмән өлкәсенә керә.
к·б·ү
COA Russian SFSR.svg РСФСР

Башкорт АССР (1919—1990¹) • Бурят АССР (1923—1990¹) • Алтай Республикасы (1990¹—1991²) • Тау АССР (1921—1924) • Дагстан АССР (1921—1990¹) • Кабарда-Балкария АССР (1936—1990¹; 1944—1957 Кабарда АССР) • Казакъ АССР (1925—1936) • Калмык АССР (1935—1943; 1958—1990¹) • Каракалпакъ АССР (1932—1936) • Карачай-Чиркәсия АССР (1990—1990¹) • Карел АССР (1923—1940; 1956—1990¹) • Кыргыз АССР (1920—1925) /Кыргыз АССР (1926—1936) • Коми АССР (1936—1990¹) • Кырым АССР (1921—1945) • Мари АССР (1936—1990¹) • Мордва АССР (1934—1990¹) • Идел буе алманнарының АССР (1918—1941) •Төньяк Осетия АССР (1936—1990¹) • Татарстан АССР (1920—1990¹) • Тыва АССР (1961—1990¹) • Төркистан АССР (1918—1924) • Удмурт АССР (1934—1990¹) • Чечен-Ингуш АССР (1936—1944; 1957—1990) • Чуаш АССР (1925—1990¹) • Якут АССР (1922—1990¹)
Автономияле өлкәләр (АӨ):

Адыг (Чиркәс) АӨ (1922—1928) • Адыг АӨ (1928—1991) • Бурят-Монгольская АӨ (1921—1923) • Вотяк АӨ (1920—1932) • Таулы Алтай АӨ (1948—1991) • Яһуди АӨ (1934—...) • Ингуш АӨ (1924—1934) • Кабарда АӨ (1921—1922) • Кабарда-Балкария АӨ (1922—1936) • Калмык АӨ (1920—1935; 1957—1958) • Карачай-Чиркәс АӨ (1922—1926; 1957—1991) • Карачай АӨ (1926—1943) • Коми (Зыряннар) АӨ (1921—1936) • Мари АӨ (1920—1936) • Монголо-Бурят АӨ (1921—1923) • Мордва АӨ (1930—1934) • Идел буе алманнарының АӨ (1918—1924) • Ойрат (1922—1932) / Ойрот АӨ (1932—1948) • Төньяк Осетин АӨ (1924—1936) • Тыва АӨ (1944—1961) • Удмурт АӨ (1932—1934) • Хакас АӨ (1930—1991) • Адыг (Чиркәс) АӨ (1922) • Чиркәс АӨ (1928—1957) • Чечен АӨ (1922—1934) • Чечен-Ингуш АӨ (1934—1936) • Чуаш АӨ (1920—1925)
Автономияле һәм милли округлар:

Агинское Бурят-Монгол МО (1937—1958) / Агинское Бурят АО (1958—2008) • Аргаяш МО (1934) • Балкар МО (1921—1922) • Витим-Олёкма МО (1931—1938) • Ингуш МО (1921—1924) • Иштәк-Вогул НО (1930—1940) • Кабарда МО (1920—1921) • Карачай МО (1920—1922) • Карел МО (1937—1939) • Коми-Пермяк МО (1925—2005) • Коряк МО (1930—2007) • Ненец АО (1929—...) • Охотск Эвен МО (1930—1934) • Төньяк Осетия МО (1920—1921) • Сунжа казак округы (1920—1929) • Таймыр (Долган-Ненец) МО (1930—2006) • Усть-Ордынский Бурят МО (1937—1978) / Усть-Ордынский Бурят АО (1978—2008) • Хант-Манси МО (1940—1978) / Хант-Манси АО (1978—...) • Чечен МО (1920—1922) • Чиркәс МО (1926—1928) • Чукотка АО (1930—...) • Эвенк АО (1938—2007) • Ямал-Ненец АО (1930—...)
¹ Суверенитет турында декларацияне кабул итү елы
² Республика статусын раслау елы
Чыганагы — "http://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Алтай_Республикасы&oldid=722087"