Үзбәкстан

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Үзбәкстан Республикасы
Oʻzbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси
Flag of Uzbekistan.svg Үзбәкстан гербы
Байрак Герб
Һимн: «Serquyosh, hur oʻlkam/Серқуёш, ҳур ўлкам»
Узбекистан на глобусе.svg
Бәйсезлек көне 31 август 1991 (ССРБдан)
Рәсми телләр Үзбәк теле
Башкала Ташкент
Эре шәһәрләр Ташкент, Фирганә, Бохара, Сәмарканд, Наманган, Әндиҗан, Карши, Нукус, Коканд, Маргилан
Идарә итү формасы Президент республикасы
Президент
Премьер-министр
Ислам Кәримов
Шәүкәт Мирзияев
Мәйдан
• Барлыгы
• су өслеге проценты
дөньяда 56-нчы
447 400[1] км²
4,9
Халык саны
• Бәя (2013)
Халык тыгызлыгы

Green Arrow Up Darker.svg30 183 400[2][3] кеше (41-нче)
75,8 кеше/км²
ТЭП
  • Барлыгы (2013)
  • Кеше башына

56,485 млрд[4] $
1895,315[4] $
ТЭП (САМП)
  • Барлыгы
  • Кеше башына

113,865 млрд[4] $
КПҮИ (2013) Green Arrow Up Darker.svg 0,654[5] (урта) (114-нче)
Акча берәмлеге сум (UZS, код 860)
Интернет домены .uz
ISO коды UZ
ХОК коды UZB
Телефон коды +998
Сәгать поясы +5

Әлеге объектның координаталары: 42°35′00″т.к. 61°56′00″кч.о. / (G)

Үзбәкстан – Үзәк Азиянең урта өлешендә урнашкан дәүләт.

География[үзгәртү]

Үзбәкстән көнчыгышта Кыргызстан, төньяк-көнчыгышта, төньякта һәм төньяк-көнбатышта — Казакъстан, көньякта һәм көньяк-көнбатышта — Төрекмәнстан, көньякта — Әфганстан һәм көньяк-көнчыгышта Таҗикстан дәүләтләре белән чиктәш. Чикләр озынлыгы — 6621 км, мәйданы 447 400 км² тәшкил итә.

Илнең 2/3 өлешен далалар, чүлләр һәм таулар тәшкил итәләр.

Иң биек ноктасы — 4643 м (Гиссар тау тезмәсе), иң түбән ноктасы — Мынбулак иңкүлеге (Кызылкум чүле, −12,8 м).

Кырый ноктлалар[үзгәртү]

Климат[үзгәртү]

Климат — кискен континенталь; Урта температуралар: гыйнвар — +4 °C…−8 °C, июль — +22 °C…+32 °C. Уртача еллык явым-төшемнәр саны: 90-580 мм (тигезле районнарында), 460—910 мм (таулы районнарында).

Халык[үзгәртү]

Халык саны – 29 559 100 кеше (2012 елның 1 гыйнвары)

Милли состав[үзгәртү]

Үзбәкләр- 80 процент, руслар – 5 процент, таҗиклар – 4,5 процент, казакълар – 2,5 процент[6].

Шәһәрләр[үзгәртү]

Илдə 120 дəн артык шəһəр, 115 шəһəрле авыллар бар.

Иң зур шәһәрләр:

Шәһәрләрдә илнең 41 % халкы яши.

Дин[үзгәртү]

Төп дине – сөнни Ислам.

Административ бүленеш[үзгәртү]

Илдә 12 өлкә, 156 район, 123 шәһәр, 104 шәһәр тибындагы поселок һәм Каракалпакстан Республикасы бар.

Uzbekistan provinces numbered.svg
Исем Үзбәкчә
исеме
Халык саны
(2011)[7]
мең кеше
Мәйдан,
мең км²[8]
Үзәк
1 Ташкент Toshkent
Тошкент
2296,5 0,3
14 Каракалпакстан Җөмһүрияте Qoraqalpog’iston Respublikasi, Қорақалпоғистон Республикаси 1680,9 165,6 Нукус
2 Андижан өлкәсе Andijon viloyati, Андижон вилояти 2672,3 4,2 Андижан
3 Бохара өлкәсе Buxoro viloyati, Бухоро вилояти 1683,8 39,4 Бохара
5 Джизак өлкәсе Jizzah viloyati, Жиззах вилояти 1166,7 20,5 Джизак
8 Кашкадарья өлкәсе Qashqadaryo viloyati, Қашқадарё вилояти 2722,9 28,4 Карши
7 Навои өлкәсе Navoiy viloyati, Навоий вилояти 873,0 110,8 Навои
6 Наманган өлкәсе Namangan viloyati, Наманган вилояти 2279,5 7,9 Наманган
9 Сәмарканд өлкәсе Samarqand viloyati, Самарқанд вилояти 3270,8 16,4 Сәмарканд
11 Сурхандаәрья өлкәсе Surxondaryo viloyati, Сурхондарё вилояти 2175,1 20,8 Термез
10 Сырдәрья өлкәсе Sirdaryo viloyati, Сирдарё вилояти 727,2 5,1 Гулистан
12 Ташкент өлкәсе Toshkent viloyati, Тошкент вилояти 2644,4 15,3 Ташкент
4 Ферганә өлкәсе Farg’ona viloyati, Фарғона вилояти 3229,2 6,8 Ферганә
13 Хорезм өлкәсе Xorazm viloyati, Хоразм вилояти 1601,1 6,3 Үргәнеч

Икътисад[үзгәртү]

Үзбәкстан аграр-индустриал ил. Сәнәгать төрләре – машина төзү, металл эшкәртү, һ.б.

Искәрмәләр[үзгәртү]

  1. Книга фактов ЦРУ. Retrieved on 2013-06-02.
  2. Численность Республики населения по состоянию на 1 июля 2013 года. Государственный комитет Республики Узбекистан по статистике (2013-09-05). Retrieved on 2013-09-06.
  3. Численность населения Узбекистана превысила 30 млн. человек. Uzreport.com (2013-09-05). Retrieved on 2013-09-06.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 МВФ — World Economic Outlook Database, April 2013
  5. Human Development Report 2013. United Nations Development Programme (2013-03-14). Retrieved on 2013-03-14.
  6. Население Узбекистана
  7. Постоянное среднее число населения за 1991—2011 годы. Узстат. Archived from the original on 2012-06-26. Retrieved on 2012-06-19.
  8. ПРЕДСТАВИТЕЛЬСТВО ТОРГОВО-ПРОМЫШЛЕННОЙ ПАЛАТЫ РФ В ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ. Archived from the original on 2012-06-26. Retrieved on 2012-06-21.