Хант-Манси — Югра автономияле округы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Русия Федерациясе субъекты

Хант-Манси — Югра автономияле округы

Flag of Yugra.svg Coat of Arms of Yugra.svg
Байрак

Русия харитасында Хант-Манси — Югра автономияле округы

Административ үзәк

Ханты-Мансийск

Мәйдан

9-нчы

- Барлыгы
- Су мәйданы өлеше

0,9

Халык саны

28-нче

- Барлыгы
- Халык тыгызлыгы

1 597 248[1] (2014)

Ошибка выражения: / не хватает операнда кеше/км²

ТРП

2-нче

- Барлыгы, агымдагы бәяләрдә
- Кеше башына

15 976,22 млрд. сум (2010)

1 270 мең сум

Федераль бүлге

Урал

Икътисади район

Көнбатыш Себер

Рәсми тел(ләр)

урыс теле

Губернатор

Наталья Комарова

Беренче вице-губернатор

Геннадий Бухтин

Бүлге Думасы рәисе

Борис Хохряков
РФ субъекты коды 86
ISO 3166-2 коды RU-KHM

ГАТОБК коды

71100

Хант-Манси — Югра автономияле округы (рус. Ха́нты-Манси́йский автоно́мный о́круг — Югра́) — Русия Федерациясенең субъекты (Төмән өлкәсе составында). Урал федераль округына керә.

Административ үзәге — Ханты-Мансийск шәһәре.

География[үзгәртү]

Чиктәшлек[үзгәртү]

Як Регион
Төньяк Ямал-Ненец автономияле округы
Көнчыгыш Красноярск крае
Көньяк-көнчыгыш Томск өлкәсе
Көньяк Төмән өлкәсе
Көньяк-көнбатыш Свердловск өлкәсе
Көнбатыш Коми Республикасы

Хант-Манси автономияле округы Русиянең уртасында — Көнбатыш Себер тигезлегендә урнашкан.

Климат[үзгәртү]

Округның климаты - континенталь, һава шартларның тиз үзгәрү хаслы.

Торак пункт Абсолют минимумы, °C Иң салкынысы өч айның температаурасы, °C Еллык уртача температурасы, °C Иң җылысы өч айның температурасы, °C Абсолют максимумы, °C Уртача еллык явым-төшем күләме, мм
Няксимволь −51,6 −18,0 −1,2 14,9 36,2 536
Соргыт −55,2 −18,8 −1,7 15,7 34,7 580
Ханты-Мансийск −49,0 −17,4 −0,8 16,1 34,5 530

Гидрография[үзгәртү]

Төп елгалар — Обь һәм аның кушылдыгы Иртеш. Башка эре елгалар: уң Обь кушылдыклары — Вах, Аган, Тромъеган, Лямин, Пим, Назым, Казым; сул Обь кушылдыклары — Зур Юган, Зур Салым, Көньяк Сосьва; Иртеш кушылдыклары — Конда, Согом.

Тарих[үзгәртү]

Иштәк-Вогул милли округы 1930 елның 10 декабрьдә барлыкка килгән. 1940 елның 23 октябрьдә исемен Хант-Манси милли округына алыштыра. 1978 елдан — Хант-Манси автономияле округы; 2003 елдан — Хант-Манси — Югра автономияле округы.

1930–1934 елларда Урал өлкәсе составында, 1934 елда — Обь-Иртеш өлкәсе составында, 1934–1944 — Омск өлкәсендә. 1944 елдан Төмән өлкәсе составында, 1993 елданРусия Федерациясенең мөстәкыйль субъекты.

Халык[үзгәртү]

Халык саны 1 558 004 кеше (2012 елына прогноз). Шәһәрәрдә халыкның 91,5 % өлеше яши (2009 ел).

Халыкның табигый үсеше: 9,6 (1000 кешегә, 2010)

Милли состав[үзгәртү]

Халык 1939 1959 1970 1979 1989 2002 (*) 2010 ел[2]
Руслар 67 616 (72,5%) 89 813 (72,5%) 208 500 (76,9%) 423 792 (74,3%) 850 297 (66,3%) 946 590 (66,1%) 973 978 (68,1%)
Татарлар 2 227 (2,4 %) 2 938 (2,4 %) 14 046 (5,2 %) 36 898 (6,5 %) 97 689 (7,6 %) 107 637 (7,5 %) 108 899 (7,6 %)
Украиннар 1 111 (1,2 %) 4 363 (3,5 %) 9 986 (3,7 %) 45 484 (8,0 %) 148 317 (11,6 %) 123 238 (8,6 %) 91 323 (6,4 %)
Башкортлар 9 (0,0 %) 91 (0,1 %) 1 244 (0,5 %) 7 522 (1,3 %) 31 151 (2,4 %) 35 807 (2,5 %) 35 428 (2,5 %)
Әзериләр  — (0,0 %)  — (0,0 %) 136 (0,0 %) 1 263 (0,2 %) 12 846 (1,0 %) 25 088 (1,8 %) 26 037 (1,8 %)
Хантлар 12 238 (13,1 %) 11 435 (9,2 %) 12 222 (4,5 %) 11 219 (2,0 %) 11 892 (0,9 %) 17 128 (1,2 %) 19 068 (1,3 %)
Беларуслар 141 (0,2 %) 1 281 (1,0 %) 3 362 (1,2 %) 7 555 (1,3 %) 27 775 (2,2 %) 20 518 (1,4 %) 14 703 (1,0 %)
Комыклар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 5 (0,0 %) 89 (0,0 %) 9 554 (0,7 %) 13 849 (1,0 %)
Чуашлар 45 (0,0 %) 289 (0,2 %) 1 929 (0,7 %) 4 739 (0,8 %) 15 261 (1,1 %) 13 596 (0,9 %)
Лезгиннар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 44 (0,0 %) 216 (0,0 %) 8 580 (0,6 %) 13 335 (0,9 %)
Мансилар 5 768 (6,2 %) 5 644 (4,6 %) 6 684 (2,5 %) 6 156 (1,1 %) 6 562 (0,5 %) 9 894 (0,7 %) 10 977 (0,8 %)
Үзбәкләр 2 (0,0 %)  — (0,0 %) 57 (0,0 %) 216 (0,0 %) 5 182 (0,4 %) 9 970 (0,7 %)
Таҗиклар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 23 (0,0 %) 94 (0,0 %) 5 651 (0,4 %) 9 793 (0,7 %)
Молдаваннар  — (0,0 %) 564 (0,5 %) 579 (0,2 %) 1 735 (0,3 %) 10 861 (0,8 %) 9 476 (0,7 %)
Лаклар  — (0,0 %)  — (0,0 %) 10 (0,0 %) 45 (0,0 %) 8 005 (0,6 %) н.д.
Марилар 34 (0,0 %) 54 (0,0 %) 712 (0,3 %) 1 791 (0,3 %) 7 309 (0,5 %) 7 289 (0,5 %)
Чеченнар 5 (0,0 %)  — (0,0 %) 68 (0,0 %) 269 (0,0 %) 6 943 (0,5 %) 6 889 (0,5 %)
Алманнар 177 (0,2 %) 2 059 (1,7 %) 2 069 (0,8 %) 3 499 (0,6 %) 7 846 (0,6 %) 6 828 (0,5 %)
Әрмәннәр 5 (0,0 %)  — (0,0 %) 147 (0,0 %) 893 (0,2 %) 6 471 (0,5 %) 6 343 (0,4 %)
Мордва 64 (0,1 %) 125 (0,1 %) 1 162 (0,4 %) 3 155 (0,6 %) 6 386 (0,5 %) н.д.
Казакълар 89 (0,1 %) 103 (0,1 %) 179 (0,1 %) 563 (0,1 %) 4 258 (0,3 %) н.д.
Удмуртлар 36 (0,0 %) 71 (0,1 %) 1 304 (0,5 %) 2 029 (0,4 %) 3 670 (0,3 %) н.д.
Коми 2 436 (2,6 %) 2 803 (2,3 %) 3 150 (1,2 %) 3 105 (0,5 %) 3 081 (0,2 %) 2 364 (0,2 %)
Коми-пермяклар  — (0,0 %) 18 (0,0 %) 466 (0,2 %) 1 335 (0,2 %) 2 704 (0,2 %) н.д.
Милләтне билгеләнмәделәр 16 (0,0 %) 4 (0,0 %) 5 (0,0 %) 4 (0,0 %) 13 210 (0,9 %) 102 138 (0,0 %)

Статистика[үзгәртү]

Халык саны, мең кеше Туулар Үлемнәр Үзгәрешләр Туучылар саны (1000 кешегә) Үлүчеләр саны (1000 кешегә) Үзгәрешләр (1000 кешегә)
1970 281 5 959 2 025 3 934 21.2 7.2 14.0
1975 415 9 450 2 572 6 878 22.8 6.2 16.6
1980 649 13 901 4 116 9 785 21.4 6.3 15.1
1985 1 041 25 130 4 863 20 267 24.1 4.7 19.5
1990 1 274 21 812 5 354 16 458 17.1 4.2 12.9
1991 1 276 19 060 5 884 13 176 14.9 4.6 10.3
1992 1 270 15 849 7 132 8 717 12.5 5.6 6.9
1993 1 274 14 531 9 401 5 130 11.4 7.4 4.0
1994 1 286 15 120 9 937 5 183 11.8 7.7 4.0
1995 1 298 14 418 10 041 4 377 11.1 7.7 3.4
1996 1 310 14 469 9 508 4 961 11.0 7.3 3.8
1997 1 330 14 640 8 497 6 143 11.0 6.4 4.6
1998 1 351 15 600 8 164 7 436 11.5 6.0 5.5
1999 1 359 14 728 8 476 6 252 10.8 6.2 4.6
2000 1 372 15 579 9 426 6 153 11.4 6.9 4.5
2001 1 398 17 130 9 863 7 267 12.3 7.1 5.2
2002 1 426 19 051 9 829 9 222 13.4 6.9 6.5
2003 1 445 19 883 10 000 9 883 13.8 6.9 6.8
2004 1 456 20 377 9 828 10 549 14.0 6.8 7.2
2005 1 466 19 958 10 415 9 543 13.6 7.1 6.5
2006 1 476 20 366 10 077 10 289 13.8 6.8 7.0
2007 1 487 21 887 10 093 11 794 14.7 6.8 7.9
2008 1 500 23 197 10 215 12 982 15.5 6.8 8.7
2009 1 513 23 840 10 107 13 733 15.8 6.7 9.1
2010 1 527 25 089 10 447 14 642 16.4 6.8 9.6

Торак пунктлары[үзгәртү]

Ханты-Мансийск автономияле округның эре шәһәрләре

Шәһәр Халык саны Шәһәр Халык саны

Соргыт, Ленин проспекты
Соргыт
Түбән Вартада Обь елгасы
Түбән Варта

1 Соргыт 306 703 11 Урай 39 435
2 Түбән Варта 251 860 12 Лянтор 38 922
3 Нефтеюганск 123 276 13 Югорск 39 066
4 Ханты-Мансийск 79 410 14 Советский 26 434
5 Когалым 58 192 15 Пойковский 25 589
6 Нягань 54 903 16 Фёдоровский 20 292
7 Мегион 49 471 17 Белоярский 20 283
8 Радужный 43 394 18 Излучинск 17 418
9 Лангепас 41 675 19 Покачи 17 053
10 Пыть-Ях 41 453 20 Нижнесортымский 15 200 (2007 ел)
2010 елның җанисәбе буенча


Административ бүленеше[үзгәртү]

Хант-Манси — Югра автономияле округының административ бүленеше

Округ буйсынудагы шәһәрләре:

  • Белоярский
  • Когалым
  • Лангепас
  • Лянтор
  • Мегион
  • Нефтеюганск
  • Түбән Варта
  • Нягань
  • Покачи
  • Пыть-Ях
  • Радужный
  • Советский
  • Сургут
  • Урай
  • Ханты-Мансийск
  • Югорск

Районнар:

  1. Белоярский районы
  2. Берёзово районы
  3. Конда районы
  4. Нефтеюганск районы
  5. Түбән Варта районы
  6. Октябрьское районы
  7. Советский районы
  8. Соргыт районы
  9. Ханты-Мансийск районы

Округта туганнар[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]