Әтәс
| Әтәс | |
|---|---|
| Дәүләт |
 Россия |
| Нәрсәнең башкаласы | Әтәс авыл җирлеге[1] |
| Административ-территориаль берәмлек | Әтәс авыл җирлеге[1], Актаныш районы һәм Татарстан |
| Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы | Шәбез |
| Халык саны |
208 (1795)[2], 285 (1816)[3], 400 (1834)[3], 442 (1848)[3], 275 (1859)[3], 609 (1870)[3], 339 (1902)[3], 736 (1906)[3] |
| Почта индексы | 423737 |
 | |
Әтәс авылы — Татарстан Республикасы Актаныш районында, Шәбез елгасының башында урнашкан татар авылы.
Географиясе
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Әтәс Татарстанның башкаласы Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 284 чакрым, ә район үзәге Актаныштан көньяк-көнбатышка таба 30 чакрым ераклыкта урнашкан[4].
Тарих
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Әтәс — Шәбез елгасы каршындагы Байлар волостеның (1866 елда Семиостров волосы) составындагы Калмаш түбәсендәге. Еней волосында Әтәс авылы Куразово дип атала. XVII гасырда нигезләнгән. Кантоннар чорында 11нче башкорт кантоны, Ырынбур губернасы Минзәлә өязенә керә. 1865 елда бу өяз Уфа губернасы составында була[5]. ХХ гасыр башында мәчет (1831 елдан билгеле), тегермән, хуҗалык магазины, бакалея кибете теркәлгән. 1920 елдан Татар АССР-ның Минзәлә кантоны, 1930 елдан — Актаныш районы, 1935 елдан — Калинин районы, 1959 елдан — Актаныш районы, 1963 елдан — Минзәлә районы, 1965 елдан — янә Актаныш районы составына керә[1]. 1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязенең Семиостров волостенә керә. 1920 елдан ТАССРның Минзәлә кантонында, 1930 елдан Актаныш районында. 1935 елда Калинин районына кертелә, ләкин ул 1959 елда ул район бетерелгәч, Актанышка кире кушыла.
Халык саны
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 1795 — 208
- 1834 — 400
- 1859 — 560
- 1897 — 565
- 1906 — 736
- 1913 — 644
- 1920 — 527
- 1926 — 441
- 1938 — 395
- 1949 — 259
- 1958 — 251
- 1970 — 259
- 1979 — 248
- 1989 — 198
- 2010 — 194
Авылда татарлар гына яши, 18-19 гасырда авыл халкы башкортлар катлавыннан була[5]. 1795 елда 28 йортта 208 асаба башкорт катлавына кергән халык яши. 1816 елда 50 йортта — 285, 1834 елда 69 йортта 400 башкорт катлавына кергән халвк, шуларның 7се ике хатын белән яши. 1848 елда 73 йортта — 442 башкорт катлавы теркәлә. 1859 елда 275 башкорт катлавы ир-аты исәпләнә; 1870 елда 609; 1902 елда 127 йортта — 339 башкорт катлавына кергән халык теркәлгән. 1906 елда 151 йортта — 736 кеше була[5].
2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 164 кеше яши[6], шул исәптән:
татарлар — 99,39%,
башка халыклар — 0,61%[6].
Шәхесләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Азат Хөсәенов (1959―2026), музыкант, композитор, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.
Дин
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Авылда мәчет бар.
Икътисад
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Халык терлекчелек, бакчачылык, умартачылык белән шөгыльләнә. 2008 елдан Әтәстә урнашкан «Игенче» авыл хуҗалыгы кооперативы таркала һәм аның урынында «Әнәк» агрофирмасының «Әтәс» бүлекчәсе барлыкка килә. Авыл халкының күпчелеге шунда эшли. Авылда өч кибет бар.
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 1 2 ОКТМО
- ↑ Әсфәндиярев Ә. Аулы мензелинских башкир — Башкортстан китап нәшрияты.
- 1 2 3 4 5 6 7 Әсфәндиярев Ә. Аулы мензелинских башкир — Башкортстан китап нәшрияты.
- ↑ Implementations of the haversine formula in 91 languages at rosettacode.org and in 17 languages on codecodex.com 2018 елның 14 август көнендә архивланган.
- 1 2 3 Ә. З. Әсфәндиәров. Аулы мензелинских башкир. — Уфа: Китап, 2009. — С. 279-282. — 600 с. — ISBN 978-5-295-04952-1.
- 1 2 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.
Чыганаклар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Татар Энциклопедиясе Институты сайты 2008 елның 23 июнь көнендә архивланган
Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Списки населенных пункт Российской империи по сведениям 1870 года. Том 45. Уфимская губерния. — СПб., 1877.
- Полный алфавитный список всех населенных мест Уфимской губернии . — Уфа, 1906.
- Муратов Ф. Хужин И. «АКтаныш — туган җирем». — Казан, 2003 (беренче басма)
- Татар энциклопедиясе, 1 том. Казан, 2008
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү] Сүзлекләр һәм энциклопедияләр |
|---|
.png)
.gif)
