Яңа Семиостров (Актаныш районы)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Яңа Семиостров (Актаныш районы) latin yazuında])
Яңа Семиостров
Ил Россия
Республика Татарстан
Муниципаль район Актаныш районы
Климат dfb — дымлы континенталь
Халык саны 1 кеше
Сәгать кушагы UTC+3
Почта индексы 423737
Автомобиль коды 16, 116
Русча топонимы Новое Семиострово

Яңа Семиостров (рәсми исеме), Яңа Өшәр (рус. Новое Семиострово, Новый Ушар) ― Татарстан Республикасы Актаныш районына караган, XVIII гасырда нигез салынган (Иске Семиостровтан аерылып чыккан), су басу зонасында урнашу сәбәпле, 1980 елдан юкка чыккан торак пункт (авыл).[1]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хәзерге Татарстан Республикасының көнчыгыш өлешендә, Актаныш районы территориясендә, Сауз, Туктар күлләре буенда урнашкан булган. [2]

Атамасы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Биредәге 7 утрауны күздә тотып, руслар төп авылны Семиостров дип, татарлар Өшәр дип атаган. Яңа Семиостров авылы аерылып чыккач, төп торак пуктны Иске Семиостров дип атый башлыйлар. Халык яңа авылны Яңа Өшәр дип атаса да, рәсми исеме Яңа Семиостровка үзгәртелгән була. Авылны Чиялек, Пузырево дип тә атаганнар. Рәсми кәгазьләрдә, ревизия материалларында авылның исемен берьюлы Яңа Семиостров, Чиялек, Пузырево дип язу очрый. Сауз күле буенда урнашканга Яңа Өшәр, Сауз дип тә йөртелгән. Гадиләштереп, Яңа Семистрау дип атау да булган.[2]

Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1795 елда V ревизия материалларында авыл Җәнәй волостеның Җәнәй түбәсенә караган Яңа Семиостровная авылы дип теркәлгән. Башкача «Икенче аймакныкылар» дип тә йөрткәннәр. Октябрь революциясеннән соң Иске Семиостров авыл советына карый.[2]

Демография[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык саны
1858 1870 1884 1896 1906 1913 1920 1922 1927 1930 1962 1965 1971 1975 1978 1980
248 296 335 476 599 606 588 579 620 592 291 272 257 192 62 0

Төп милләтләр: татарлар.[2]

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Яңа Семиостров авылына XVIII гасырда нигез салынган. 1795 елда V ревизия материалларында торак пунктта 2 хуҗалык, 1913 елда 111, 1920 елда 104, 1940 елда 94, 1965 елда 70, 1975 елда 40, 1978 елда 13 хуҗалык теркәлгән. Мәчете, инкыйлабка кадәр ике җил тегермәне булган.[2]

1852 елның 12 маенда авыл мәчетенең имамы булып Мөхәммәтмокыйм Габделмәҗитов, 1872 елдан аның улы Минһаҗетдин, 1895 елдан Минһаҗетдинның улы Билал эшли башлаган. 1912―1913 уку елында мәчет каршында 48 шәкерт укыган ир балалар мәктәбе эшләгән. Имам-хатыйп Сәетмөхәммәт хәзрәт Камалетднов әлеге мәктәп белән җитәкчелек иткән.[2]

Иске Семиостров авыл советына караган. Бу җирлектән 18 кеше репрессияләнгән.[2]

1930-елларда крестьян хуҗалыклары «Марс» күмәк хуҗалыгына берләшә, аннан «Ура»лга, «Көрәш»кә кушыла.[2]

Бөек Ватан сугышына авылдан 153 кеше чакырылган, 133 се һәлак булган.[2]

1975 елда, Түбән Кама ГЭСын төзү, Чулман елгасының су биеклеген күтәрү нәтиҗәсендә, авыл су басу зонасына туры килә, туздырыла, халык төрле якка (шул исәптән, Сарапулга, Пермьгә) күчеп китә.[3] 1980 елгы мәгълүматларда авыл телгә алынмый.[2]

Авылда туган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хәтер[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Ягъсуф Шәфыйков. «Хуш, Агыйдел» повесте.К.: «Идел-Пресс», 2002.
  • «Җиде утрау арасында» (рус. Между семью островами, документаль фильм, режиссер Алмаз Нургалиев, куючы-оператор Динар Әхмәтҗанов, режиссер-клипмейкер Айдар Низамов, 2020)[3]

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Новое Семиострово (Чиялек). Исчезнувшие села и деревни Республики Татарстан
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Ф. М. Моратов, Й. Ә. Хуҗин. Актаныш – туган җирем. Икенче басма. К.: 2010, 211-215нчы бит.
  3. 3,0 3,1 Документальный фильм «Между семью островами». Planeta

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Ф. М. Моратов, Й. Ә. Хуҗин. Актаныш – туган җирем. Икенче басма. К.: 2010, 498-501нче бит.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]