Тәтеш
| Тәтеш | |
|---|---|
| Илтамга | |
| Нигезләнү датасы | 1578 |
| Рәсми тел | татар теле һәм рус теле |
| Дәүләт |
|
| Нәрсәнең башкаласы | Тәтеш районы һәм Городское поселение город Тетюши[d][1] |
| Административ-территориаль берәмлек | Городское поселение город Тетюши[d][1] |
| Сәгать поясы | UTC+03:00 |
| Халык саны | 10 535 (2021)[2] |
| Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек | 160 метр |
| Мәйдан | 9 км² |
| Почта индексы | 422370 |
| Рәсми веб-сайт | tetushi.tatar.ru |
| Җирле телефон коды | 84373 |
Тәтеш (лат. тат. Tǝteş, рус. Тетюши, чуаш. Теччĕ) — Татарстанның Тәтеш районы үзәге. Халык саны 11 596 кешене тәшкил итә (2010).[3]
География
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Шәһәр Казаннан 180 км, Сембердән 90 км ераклыкта, Идел елгасының уң ярында тора.
Тарих
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Тәтеш Казан ханлыгы чорыннан ук билгеле. Застава буларак 1574 һәм 1578 еллар арасында (икенче мәгълүмат буенча, 1555 һәм 1557 еллар арасында) нигезләнә. 1781 елдан — Казан калгайлыгы Тәтеш өязе үзәге, 1796—1802 елларда — өяз үзәге булмаган шәһәр, 1802 елдан — Казан губернасы Тәтеш өязе үзәге. 1920—1927 елларда — ТАССРның Тәтеш кантуны үзәге, 1930 елдан Тәтеш районы үзәге булып тора.
Халык
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]| 1866[4] | 1897[5] | 1913[6] | 1926[6] | 1939[6] | 1959[7] | 1970[8] | 1979[9] | 1989[10] | 2002[11] | 2010[3] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2 515 | 4 754 | ~7 200 | ~4 800 | ~8 600 | 7 884 | 8 513 | 10 199 | 10 487 | 11 931 | 11 596 |
Төп милләтләр:
- 1989 елгы җанисәп буенча: татарлар — 20,6%, урыслар — 61,9%, чуашлар — 11,6%, мордва — 5,1%.
- 2002 елгы җанисәп буенча: татарлар — 25,7%, урыслар — 54,3%, чуашлар — 13,2%, мордва — 5,4%.
2020 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 10535 кеше яши[12], шул исәптән:
урыслар — 58,45%,
татарлар — 22,40%,
чуашлар — 11,56%,
мордва — 5,13%,
башка халыклар — 1,10%,
милләтен күрсәтмәүчеләр — 1,36%[12].
Шәхесләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Бу исемлек Wikidata мәгълүматларына нигезләнә һәм периодик рәвештә робот тарафыннан яңартылып тора. Исемлекне кулдан яңарту өчен уң яктагы яңартка басыгыз.
Исемлек өлкәсе эченә кертелгән барлык төзәтмәләр киләсе яңарту белән бетереләчәк!
== Шәһәрдә туган күренекле шәхесләр ==
- Михаил Куприянов (1903-1991), ССРБ халык рәссамы.
- Николай Денисов (1910-1997), Социалистик Хезмәт Каһарманы.
- Ильяс Фәйзуллин, рәссам, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.
- Аркадий Никитич (Никитович) Воробьев — совет авыр атлеты, галим, язучы.
Икътисад
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Азык-төлек сәнәгатенең ширкәтләре: сөт комбинаты, ит комбинаты, ашлык продуктлары комбинаты, балык эшкәртү заводы, сыра кайнатү заводы. Комбиазык заводы, механика заводы (Казат вертолёт заводының филиалы), мебель фабрикасы, кирпеч заводы.

Мәгариф
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Мәдәният
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 1 2 ОКТМО
- ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года (по состоянию на 1 октября 2021 года)
- 1 2 архив күчермәсе, archived from the original on 2011-06-27, retrieved 2013-05-25
- ↑ Казан губернасы торак урыннары исемлеге, 1866
- ↑ Населенныя мѣста Россійской Имперіи въ 500 и болѣе жителей. Санктъ-Петербургъ, 1905.
- 1 2 3 http://www.mojgorod.ru/r_tatarstan/tetyushi/index.html(үле+сылтама)
- ↑ 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- 1 2 Дәүләт статистикасы Федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча территориаль органы.
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Рәсми сайт(үле сылтама) (рус.)

