Кама Тамагы районы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Кама Тамагы районы
рус. Камско-Устьинский район
Герб
100px
Байрак
Flag-Kamsko-Ustinsky-region.jpg
Ил

Русия

Статус

Район

Җөмһүрият

Татарстан

Административ үзәк

Кама Тамагы

Нигезләү датасы

1930

Район башлыгы

Гәрәфиев Зөфәр Галимулла улы [1]

Башкарма комитет җитәкчесе

Рамазанов Илдар Феликс улы[2]

Халык саны (2010)

16 904 кеше
(0,4 %)

Мәйдан

1199 км²
(1.8 %)

Кама Тамагы районы харитада

Сәгать поясы

MSK (UTC+3)

Автомобиль номерлар коды

16, 116

http://kamskoye-ustye.tatar.ru

Кама Тамагы районыТатарстан Республикасы районы, Идел елгасы белән Чулман елгасы кушылган урында урнашкан. Кама Тамагы районының үзәге булган Кама Тамагы шәһәр тибындагы бистә Идел елгасының уң як ярында, Чулман елгасының коя торган урынына каршы якта, Казаннан көньяк-көнбатышка таба 117 чакрым ераклыкта урнашкан.

Район 1930 елның 10 августында оеша. Район территориясендә хәзерге вакытта 20 муниципаль берәмлек, 53 торак пункты урнашкан, шул исәптән 3 шәһәр тибындагы бистә (Кама Тамагы, Куйбышев исемендәге Затон, Тенеш) бар.

Кама Тамагының рельефы калкулы тигезлекләрдән тора (диңгез өслеге тигезлегеннән 170-190 метр биеклектә). Район территориясе буйлап Идел, Коры Үләмә, Ишем, Карамал, Мордва елгалары уза. Туфрагы башлыча соры, ачык-соры, кара соры, коңгырт-соры. Урманлы җирләр – 8,7%.

Халкы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1959[3] 1970[4] 1979[5] 1989[6] 2002[7] 2010[8]
33 728 28 138 23 280 18 630 18 518 16 904

Хәзерге вакытта районда 16,9 мең кеше (2010 елгы халыкны исәпкә алу буенча) яши. Шәһәр халкы - 7,96 мең, авылда – 8,94 мең ; хезмәткә яраклы – 7,8 мең, укучылар -1,8 мең, пенсионерлар- 5,75 мең. Халык тыгызлыгы уртача – 1 кв.метрга 14 кеше.

Милли состав[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Милләт 1930[9] 1970[10] 1979[10] 1989[10] 2002[11] 2010[12]
татарлар 61,3% 49,1% 49,5% 49,3% 53,6% 54,1%
урыслар 34,0% 48,6% 48,2% 48,1% 43,2% 42,8%

Күренекле кешеләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Идарә-җир төзелеше[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Кама Тамагы
  2. Куйбышев Затоны
  3. Тенеш
  4. Балтач авыл җирлеге: Балтач авылы (үзәк);
  5. Олы Бортас авыл җирлеге: Олы Бортас (үзәк), Балчыклы, Кече Бортас авыллары;
  6. Олы Карамалы авыл җирлеге: Олы Карамалы (үзәк), Келәр, Бәрлегуҗа, Малаевка авыллары;
  7. Олы Кариле авыл җирлеге: Олы Кариле (үзәк), Бәби, Кече Кариле, Чаллы авыллары;
  8. Олы Салтык авыл җирлеге: Олы Салтык (үзәк), Олы Мәрәтхуҗа, Даныш, Абыз авыллары;
  9. Варварино авыл җирлеге: Көрәле (үзәк), Варварино авыллары;
  10. Кирельское авыл җирлеге: Кирельское (үзәк), Ишем, Мордва Каратае авыллары;
  11. Келәнче авыл җирлеге: Келәнче (үзәк), Бәки авыллары;
  12. Красновидово авыл җирлеге: Красновидово (үзәк), Антоновка, Рус Бортасы авыллары;
  13. Кече Салтык авыл җирлеге: Кече Салтык (үзәк), Кече Мәрәтхуҗа, Яшелчә авыллары;
  14. Осинники авыл җирлеге: Осинники поселогы (үзәк);
  15. Иске Барыш авыл җирлеге: Иске Барыш (үзәк), Кыртапа авыллары;
  16. Иске Казиле авыл җирлеге: Каратал (үзәк), Иске Казиле, Атабай, Бишалаб авыллары;
  17. Сөйки авыл җирлеге: Сөйки (үзәк), Сөйки Кичүе поселогы;
  18. Тәмте авыл җирлеге: Тәмте (үзәк), Лабыш, Тукай, Ясная Звезда, Ясная Поляна авыллары, Свободный Труд поселогы, Татар зональ тәҗрибә станциясе поселогы ;
  19. Уразлы авыл җирлеге: Уразлы (үзәк), Кече Карамалы, Салтыйган авыллары;
  20. Яңасала авыл җирлеге: Олы Яңасала (үзәк), Шәпкә авыллары.

Мәдәният[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2011 елның 1 гыйнварында районда үз эченә 3 мәдәният йортын, 21 авыл мәдәният йортын, 11 авыл клубын берләштергән “Халыкның ялын оештыру һәм мәдәни хезмәт күрсәтү үзәге” муниципаль бюджет учреждениесе оешты. Шулай ук 27 китапханә, 2 музыка мәктәбе, 2 музей, Туфан Миннуллин исемендәге иҗат йорты, 2 халык театры, 1 вокал-инструменталь ансамбль, 1 ветераннар хоры эшләп килә. Район территориясендә 19 мәчет, 6 храм бар.

Районда рус һәм татар телләрендә “Идел таңнары” газетасы чыгып килә.

Мәгариф[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Районда гомуми белем бирү мәктәпләренең саны – 24, шуларның 10 – урта, 4 – төп, 10 башлангыч, 14 –мәктәпкәчә яшьтәгеләр, 2 – өстәмә белем бирү учреждениесе. Шулай ук штурманнар, мотористлар, механик ярдәмчеләре, электр белән эретеп ябыштыручылар, бухгалтерлар, киң профильле тракторист-машинист, машина йөртүчеләр, умартачылар хәзерләүче 1 башлангыч профессиональ белем бирү учреждениесе “72 нче номерлы профессиональ училище» (2015 елдан Чистай күппрофильле көллиятенең филиалы)[13] бар.

Сәламәтлек саклау[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Районда медицина хезмәтен үзәк район сырхауханәсе, 3 амбулатория, 35 фельдшер-акушерлык пунктлары күрсәтә. Хәзерге көндә районыбызда 3 даруханә эшли (Кама Тамагы шәһәр тибындагы бистәдә, Куйбышев исемендәге Затонда һәм Тәмте авылында). Дарулар, медицина кирәк-яраклары белән шулай ук өлешчә фельдшер-акушерлык пунктлары да тәэмин итә.

Сәнәгать[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Районда барысы 6 промышленность предприятиесе исәпләнә. Аларга гомуми территориаль продукт күләменең 20% туры килә.

Арада иң эреләрдән булып ОАО “Кама Тамагы гипс руднигы”, ЗАО “Куйбышев исемендәге флотның ремонт базасы” санала.

2009 елда район Сөйки җирлегендәге ятмаларны үзләштерү белән бәйле промышленностьны үстерү планын тормышка ашыруга керешә.

Авыл хуҗалыгы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Районда төп җитештерү тармагы булып авыл хуҗалыгы санала. Хәзерге вакытта аграр җитештерү комплексы структурасына авыл хуҗалыгы өчен яраклы җирләрнең 94,5% биләп торган ООО “Кама Тамагы СХП” (инвесторы ОАО “АК БАРС” холдинг компаниясе), Ленин исемендәге ООО, шулай ук 128 крестьян-фермер хуҗалыгы керә. Башлыча бодай, арыш, солы, борчак культуралары үстерелә. Терлекчелекнең төп нигезе - сөт-ит бирүче терлекләр үрчетү.

Ял, туризм[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Районда күп кенә саклауга мохтаҗ урыннар күп: Карамал күле, Тау күле, Юрьев, Зимовье, Богордское, Коннодол мәгарәләре, Тәмте кылган даласы, Лобач тавы, Лабыш таулары, Антон чокырлары. Кылган даласының үсемлекләре Татарстан республикасының Кызыл китабына кертелгән. Ә Лабыш тауларында Татарстанда сирәк санда калган хайваннар очрый.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]