Бөгелмә

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Бөгелмә latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Bu mäqäläneñ latin älifbasındağı igezäge bar.

Бөгелмә
Gerb v bugulme.gif
Ил Россия
Республика Татарстан
Координатлар 54°32'0"N, 52°47'0"E
Башлык Линар Рөстәм улы Закиров
Беренче телгә алу 1736 ел
Климат уртача
Рәсми тел [[татарча, русча]]
Халык саны 86 747[1] кеше
Милли состав татарлар, руслар
Дини состав мөселманнар, христианнар һ. б.
Телефон коды 85594
Рәсми сайт bugulma.tatar.ru/tat/tat {{ref-татарча}}
Кардәш шәһәрләр Айдын[d]

Бөгелмә (лат. тат. Bögelmä, рус. Бугульма) — Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгышында Зәй елгасы башланган җирдә урнашкан шәһәр. Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгында урнашкан.

Казаннан 333 км ераклыкта урнашкан. Мәйданы 26,0 км². Халык саны 90630 кеше.

Бөгелмә – Татарстан республикасының зур нефть чыгару үзәге.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1736 елдан бирле күбрәк татар авылы дип санала.
1781 елда Уфа өязе
1806 елдан – Ырынбур өязе
1851 елдан – Самар губернасы шәһәре статусын алды
1920 елдан башлап Татарстан Республикасы составында
1920-30 елларда кантон үзәге
1930 елдан башлап – Бөгелмә районы үзәге

Сәнәгать[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • механик заводы
  • "Нефтеавтоматика" заводы
  • электротехник заводы
  • механик әйберләр төзәтү заводы
  • кирпеч заводы
  • тимер-бетон әйберләре заводы
  • фәгъфур заводы
  • төзү конструкцияләре комбинаты
  • йорт җиһазлары фабрикасы
  • тегү фабрикасы
  • май-сыр комбинаты
  • ит комбинаты
  • аракы-шәрәб заводы
  • сыра заводы

Транспорт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Автомобиль юлларының хәрәкәт юнәлеше:

Тимер юлда хәрәкәт Куйбышев тимер юлының Бөгелмә станциясе аша гамәлгә ашырыла.

Һава юлы хәрәкәте Бөгелмә аэропорты аша башкарыла. 2015 елның гыйнварына кадәр пассажирларны «Ак Барс Аэро» авиакомпаниясе йөртә. Хәзер пассажирларны «ЮВТ Аэро» авиакомпаниясе Мәскәү, Сочи, Сургут һәм Нижневартовскига алып бара.

Шәһәр транспорты шәһәрнең барлык өлешләрен, шул исәптән якындагы Подлесный, Прогресс, Каенлык, Кече Бөгелмә һәм Забугоровка торак пунктларын үз эченә алган унике автобус маршруты белән тәкъдим ителгән.

Мәгариф[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мәдәният[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бүләкләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Хөрмәт Билгесе ордены (1982 ел) - хуҗалык, мәдәният һәм социаль өлкәдәге уңышлары өчен;
  • ЮНЕСКОның "Тынычлыкның пальма ботагы" Алтын медале (2001 ел);
  • БМОның "БМО-Хабитат" Хөрмәтле исемлегенә кертелә (2011 ел) - "Чиста су" проектын тормышка ашырган өчен;
  • III дәрәҗә Диплом (2002 ел) - "Россиянең иң җыйнакландырылган шәһәре" Бөтенроссия ярышы (халкы 100 меңнән кимрәк шәһәрләр арасында)

Шәһәрдә туган билгеле кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]