Дүртөйле

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Дүртөйле
Дүртөйле (Русия)
Дүртөйле
Дүртөйле (Башкортостан)
Дүртөйле
Герб
Герб
Ил Русия
Регион Башкортстан
Район Дүртөйле районы
Координатлар 55°29′00″ т. к. 54°52′00″ кч. о.HGЯO
Халык саны Green Arrow Up Darker.svg31899 кеше
Телефон коды 34787
Почта индексы 452320

Дүртөйле (баш. Дүртөйлө, рус. Дюртюли, чир. Дöртыльö) шәһәре — Башкортостанның Дүртөйле районы үзәге. 2009 елның 1 гыйнварына 31899 кеше яши.[1] Агыйдел елгасы буена урнашкан

Тарихи мәгълүматлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Дүртөйле торак урыны буларак беренче кат 1795 елда искә алына. Биредә ул вакытта Трапезников, Дьяконов, ике Чистяков яшиләр. Дүрт йорттан торган авылга якын-тирәдәге татарлар «Дүртөйле» дип ат кушканнар.

19 гасыр уртасында, уңайлы, Агыйдел суы өстендә урнашканга күрә Дүртөйле үсеп китә һәм су юлы белән йөкләрне ташу ноктасына әйләнә. Совет чорында район үзәге булып китә. Аның чикләре Татарстанга терәлә, 1935 елда Илеш районы җирләре бүлеп чыгарыла. 1964 елданштп, 1989 елдан — шәһәр.

Атаклы кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Социаль тармак[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрдә 6 тулы урта мәктәп, шул исәптән өч һимназия. 2005 елда, җирле халыкның мәнфәгатьләре белән исәпләшмичә, Дүртөйледә 260 урынга исәпләнгән интернат төрендәге Башкорт һимназиясе ачыла.

Тарих-төбәкне өйрәнү музее, 3 китапханә, 4 хастаханә, «Агыйдел» санаторий-профилакторие, «Венеция» санаторий-профилакторие, «Акчарлак»балалар җәйләве.[2]

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Җирле сәнәгать авыл хуҗалыгы чималын, нефть чыгару, төзелеш материаллары җитештерүгә, табигый газны кууга корылган.

Матбугат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

“Юлдаш” иҗтимагый-сәяси газетасы. Татар һәм урыс телләрендә чыга.[3] Җирле телевидение (МАУ ДЮРТЮЛИ — ТВ РБ) татар, башкорт һәм урыс теләрендә тапшырулар әзерли.

Демография[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1939[4] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[10]
~4 500 4 744 14 264 19 646 25 264 29 984 31 274

Милли состав: күпчелеге татарлар (26 мең), азмы-күпме күләмдә урыслар (2900 кеше), марилар (480 кеше). Башкортлар юк. Татар теле өстенлек итә.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel.
  2. http://durtuli.tukaeva.ru/
  3. "Юлдаш" газетасы
  4. http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/djurtjuli/
  5. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg3.php
  6. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. Численность населения по населенным пунктам Республики Башкортостан

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]