Омск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Омск latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Омск
Flag of Omsk.svg
Coat of arms of Omsk.svg
Ил Россия
Өлкә Омск өлкәсе
Координатлар 54°58'N, 73°23'E
Эчке бүленеш округ
Мэр Виктор Шрейдер
Нигезләнгән 1716
Мәйдан 572,9 км²
Халык саны Green Arrow Up Darker.svg 1 134 000 кеше
Халык тыгызлыгы 1968 кеше/км²
Сәгать кушагы UTC+6
Телефон коды 3812
Почта индексы 644xxx
Рәсми сайт admomsk.ru
Кардәш шәһәрләр Павлодар[1][2], Кызылъяр[3], Луҗ, Лүблин, Гданьск[4][5], Акмәсҗит[6][7], Кайфэн[d][8][9], Пухов[d][10][11], Карловы-Вары, Чинҗу[12][13], Милуоки, Ангарск, Анталия[14][15], Братск[d], Берәнск[16][17], Бургас[d], Фучжоу[d], Гомель[18][19], Таулы Алтай, Калининград[20][21], Красноярск[22][23][24], Минск[25], Новосибирск[26], Пенза[27][28], Старапул[29][30], Чиләбе[31][32], Улан-Удэ, Соргыт[33][34] һәм Түбән Варта[35]
Кардәш шәһәрләр Павлодар[1][2], Кызылъяр[3], Луҗ, Лүблин, Гданьск[4][5], Акмәсҗит[6][7], Кайфэн[d][8][9], Пухов[d][10][11], Карловы-Вары, Чинҗу[12][13], Милуоки, Ангарск, Анталия[14][15], Братск[d], Берәнск[16][17], Бургас[d], Фучжоу[d], Гомель[18][19], Таулы Алтай, Калининград[20][21], Красноярск[22][23][24], Минск[25], Новосибирск[26], Пенза[27][28], Старапул[29][30], Чиләбе[31][32], Улан-Удэ, Соргыт[33][34] һәм Түбән Варта[35]
Бүләкләр Хезмәт Кызыл Байрагы ордены

Омск (себ.тат. Ҡара-тора) — Россиядә эре шәһәр, Омск өлкәсенең үзәге. Эре сәнәгатьле үзәк. Себер тимер юлында зур төен.

2020 елның 2 июленнән«Хезмәт даны шәһәре»[36].

Халык исәбе 1 127 мең кеше (2009). Руслар (86 %), украиннар (2,8 %), казакълар (2,8 %), татарлар (1,9 %), алманнар (1,8 %) һ.б.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Омск Иртешка Омь елгасы койган урында, Көнбатыш Себер тигезлегенең көньяк өлешендә, Мәскәүдән 2555 километр көнчыгышрак урнашкан.

Омскидан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Тубыл ~ 679 км
Төмән ~ 629 км
Түбән Варта ~ 1483 км
Курган ~ 543 км
Казакстан байрагы Петропавловск ~ 256 км
Җилләр розасы
Новосибирск ~ 663 км
Кемерово ~ 937 км
Казакстан байрагы Костанай ~ 706 км Казакстан байрагы Караганда ~ 863 км Казакстан байрагы Павлодар ~ 412 км

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Омски климаты континенталь, елда айларның иң салкыны — гыйнвар (уртача −16,9 °C), иң җылысы — июль (уртача 19,6 °C). Елның урта җил тизлеге — 2,8 м/с, һава дымлылыгы — 71%.

Бөтен метеокүзәтчелек тарихы буенча иң югары температура 1940 елның 18 июлендә тәшкил ителгән — 40,4 °C, иң түбән 1931 елның 3 февралендә — −45,5 °C.

Омск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 4,2 3,6 14,1 31,3 35,5 40,1 40,4 38,0 32,9 27,4 16,1 4,5 40,4
Уртача максимум, °C −12 −10,3 −2,5 9,0 19,0 23,9 25,3 22,7 15,9 8,1 −3,7 −9,8 7,1
Уртача температура, °C −16,3 −15 −7,3 3,7 12,5 18,0 19,6 16,9 10,4 3,5 −7,3 −13,8 2,1
Уртача минимум, °C −20,5 −19,4 −12 −1 6,3 12,0 14,1 11,6 5,7 −0,3 −10,5 −17,9 −2,7
Абсолют минимум, °C −45,1 −45,5 −41,1 −26,4 −12,9 −3,1 2,1 −1,7 −7,6 −28,1 −41,2 −44,7 −45,5
Явым-төшем нормасы, мм 23 18 17 21 35 51 66 54 37 30 34 29 415
Чыганак: Погода и климат

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1716 елда чик буе ныгытмасы буларак нигезләнгән.

1782 елданшәһәр. 1782—1796 елларда Тубыл наместниклыгының, 1804—22, 1839—68 елларда — Тубыл губернасының өяз үзәге. 1822—1839 елларда — Омск өлкәсе, 1839 елдан 1918 елга кадәр — Акмола өлкәсе үзәге.

Россия ватандашлар сугышы вакытында — адмирал Колчак хөкүмәтенең башкаласы (1918—1920).

1925 елдан Себер краеның (соңрак — Көнбатыш Себер краеның) район һәм округ үзәге, 1934 елданОмск өлкәсе үзәге. Шул ук елларда шәһәр составына Ленинск-Омский (1922 елдан шәһәр, 1930 елда кертелгән) һәм Новоомск (1924 елдан шәһәр, 1931 елда кертелгән) шәһәрләре кертеләләр.

Шәһәрдә туган танылган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татарлар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1840[37] 1856[38] 1897[39] 1914[38] 1926[38] 1931[38] 1939[38] 1959[40] 1970[41] 1979[42] 1989[43] 2002[44] 2010[45]
11 116 ~16 400 37 396 ~134 800 ~111 200 ~162 200 ~288 900 581 108 821 151 1 014 246 1 148 418 1 134 016 1 154 116

Милли состав[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Милләт 2002[46] 2010[47]
руслар 87,6% 88,8%
казакълар 2,8% 3,4%
украиннар 2,8% 2,0%
татарлар 1,9% 1,9%
алманнар 1,8% 1,3%

Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Admin Omsk 1.PNG

Омск 5 административ округына бүленә:

  1. Киров административ округы
  2. Ленин административ округы
  3. Октябрь административ округы
  4. Совет административ округы
  5. Үзәк административ округы

Татар матбугаты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

яңарт | SPARQL |сурәтләр тап

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#pavlodar
  2. 2,0 2,1 http://akimat-pvl.gov.kz/kaz/post.php?id=843
  3. 3,0 3,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#petropavlovsk
  4. 4,0 4,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#gdansk
  5. 5,0 5,1 https://www.gdansk.pl/download/2013-08/47577.pdf
  6. 6,0 6,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#simferopol
  7. 7,0 7,1 https://tass.com/politics/906463
  8. 8,0 8,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#kaifeng
  9. 9,0 9,1 http://en.ekaifeng.gov.cn/enyhcs/show-2483.html
  10. 10,0 10,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#puchov
  11. 11,0 11,1 https://www.puchov.sk/partnerske-mesta.html
  12. 12,0 12,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#jinju
  13. 13,0 13,1 http://www.jinju.go.kr/00135/01116/01288.web
  14. 14,0 14,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#antalya
  15. 15,0 15,1 https://www.antalya.bel.tr/i/sister-cities
  16. 16,0 16,1 http://www.bryansk032.ru/?j=171&m=180&gorod=8
  17. 17,0 17,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#bryansk
  18. 18,0 18,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#gomel
  19. 19,0 19,1 http://gomel.gov.by/Economic/VneshneEconomic/GorodaPartnery/Omsk.aspx
  20. 20,0 20,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#kaliningrad
  21. 21,0 21,1 https://www.klgd.ru/city/twins/
  22. 22,0 22,1 http://омск.рф/web/en/city/international/russian#krasnoyarsk
  23. 23,0 23,1 http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/omsk.aspx
  24. 24,0 24,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#krasnoyarsk
  25. 25,0 25,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#minsk
  26. 26,0 26,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#novosibirsk
  27. 27,0 27,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#penza
  28. 28,0 28,1 http://documents.penza-gorod.ru/doc2-362.html
  29. 29,0 29,1 http://омск.рф/web/en/city/international/russian#stavropol
  30. 30,0 30,1 http://ставрополь.рф/english/Municipal_cooperation_with_cities_of_near_of_Russia/Municipal_cooperation_of_Russia.php
  31. 31,0 31,1 http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#chelyabinsk
  32. 32,0 32,1 https://www.cheladmin.ru/ru/gorod-chelyabinsk/goroda-pobratimy/omsk-rossiya
  33. 33,0 33,1 http://admsurgut.ru/rubric/120/Partnery-Surguta
  34. 34,0 34,1 https://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#surgut
  35. 35,0 35,1 https://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#nizhnevartovsk
  36. Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»
  37. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  38. 38,0 38,1 38,2 38,3 38,4 http://www.mojgorod.ru/omsk_obl/omsk/
  39. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=785
  40. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  41. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  42. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  43. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  44. 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  45. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg2.php
  46. 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2015-09-15, retrieved 2013-12-06 
  47. Доля наиболее многочисленных национальностей Омской области в численности населения муниципальных районов и г. Омска, archived from the original on 2013-12-10, retrieved 2013-12-06