Эчтәлеккә күчү

Туймазы

54°36′ т. к. 53°42′ кч. о.HGЯO
Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Туймазы latin yazuında])
Туймазы
БайракИлтамга
Нигезләнү датасы 1912
Сурәт
Дәүләт  Россия
Нәрсәнең башкаласы Туймазы районы
Административ-территориаль берәмлек Туймазы районы
Халык саны 68 349 (2021)[1]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 120 метр
Мәйдан 43 км²
Почта индексы 452750
Рәсми веб-сайт tujmazy.ucoz.ru
Беренче язма телгә алу 1912
Җирле телефон коды 34782
Карта
 Туймазы Викиҗыентыкта

Туймаз́ы (рус. Туймазы) — Башкортстанның Туймазы районы үзәге, 1960 елдан шәһәр статусына ия. 65,9 мең кеше яши. Үсән елгасы буена урнашкан.

Тарихи мәгълүматлар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Төзелеп килүче Бөгелмә – Уфа тимер юлы станциясе буларак 1912 елдан билгеле. Исеме – Туймазы елгасыннан.[2] 1923 елның маенда волостьларның эреләтүе барышында Төмәнәк, Түбән Зәет, Атнагол һәм Югары Бишенде волостьлары бер Атнагол волостенә берләштерелә, үзәге итеп Туймазы станциясе бистәсе тәгаенләнә.
1930 елдан – Туймазы районы үзәге. 1937 елда эшчеләр бистәсе статусын ала. Шул ук елда Кандыр һәм Туймазы районнарына бүленә, 1956 елда кире берләштерелә. Туймазы шәһәренә һәм районы язмышына хәлиткеч тәэсир нефть ятмаларының табылуы ясый. 1944 елда Нарыш авылы янында (хәзерге Октябрьский) девон катламнары ачыла. Шул ук елда Туймазыда махсус геофизик экспедиция оештырыла.

Халык

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1917 елда станция Төмәнәк вулысына карый.

Халык саны
1939[3]1959[3]1967[4]1970[3]1979[3]1986[4]1987[5]
9220↗22 996↗31 000↗36 721↗43 658↗52 000↗54 000
1989[3]1992[4]1996[4]1998[4]2000[4]2001[4]2002[3]
↗58 408↗60 800↗63 700→63 700↘63 400↘63 200↗66 687
2003[4]2005[4]2006[4]2007[4]2008[6]2009[7]2010
↗66 700↘66 300↘65 900↘65 600↗65 706↗65 750↗66 836
2011[4]2012[8]2013[9]2014[10]2015[11]2016[12]2017[13]
↘66 800↗66 924↗67 088↗67 587↗68 037↗68 340↗68 410
1 гый 2018[14]1 гый 2019[15]2020[16]2021[1]2022[17]2023[18]2024[19]
↘68 256↗68 587↘68 246↗68 349↘68 184↗68 379↘67 807
2025[20]
↘67 209

2002 елгы сан алу буенча Туймазыда иң күбе татарлар яши (44,2%). Чынлыкта бу сан тулы түгел. 25,3% башкорт итеп язылган, руслар – 27,7%.

Мәдәният

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1990 елда Туймазыда Татар драма театры эшли башлый. Ул Башкортстанда икенче профессиональ татар театры.

Дин

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Ислам
Христианлык

Танылган шәхесләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]


яңарт | SPARQL |сурәтләр тап

Бу исемлек Wikidata мәгълүматларына нигезләнә һәм периодик рәвештә робот тарафыннан яңартылып тора. Исемлекне кулдан яңарту өчен уң яктагы яңартка басыгыз.
Исемлек өлкәсе эченә кертелгән барлык төзәтмәләр киләсе яңарту белән бетереләчәк!

туу Исем әлма-матер һөнәр төре эш урыны үлем датасы үлем урыны
1899 Хасанов, Мингаз Абзалович 1943-08-10 Sukhobezvodnoye
1937-12-06 Lev Khikhlukha Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты
Урал дәүләт техника университеты		 архитектор 2025-01-23 Мәскәү
1945-10-25 Алмас Шәйхулов Башкорт дәүләт университеты галим Башкорт дәүләт университеты 2022-01-06 Уфа
1954-02-16 Рима Ключарева Казан дәүләт мәдәният институты актёр Туймазы татар дәүләт драма театры
1955-08-20 Наилә Миңнеханова шагыйрь
1979 Shamil R. Abdullin Башкорт дәүләт университеты альголог
1980-05-08 Говоров, Максим Сергеевич язучы
1993-11-23 Leissan Maratowna Biktaschewa чаңгы узышчысы
2002-02-26 Nikita Belousov футболчы
2003-08-26 Stanislav Yarovoy алкалы һоккей уйнаучы
Adelina Razetdinova
Автоматик рәвештә яңартылучы исемлек азагы.

== Искәрмәләр ==

  1. 1 2 Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года (по состоянию на 1 октября 2021 года)
  2. ↑ Сайт Туймазинского района. История, archived from the original on 2017-07-05, retrieved 2011-07-05
  3. 1 2 3 4 5 6 Население Башкортостана:XIX-XXI века: статистический сборник. — 2008.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Народная энциклопедия «Мой город». Туймазы
  5. ↑ Народное хозяйство СССР за 70 лет — Москва: ЦСУ РСФСР. — 766 бит
  6. ↑ 1.5. Численность населения республики Башкортостан по муниципальным образованиям на 1 января 2009 года
  7. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года
  8. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года
  9. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. Таблица 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов — Росстат, 2013. — 528 бит
  10. ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года
  11. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года
  12. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar
  13. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года — Москва: Росстат, 2017.
  14. ↑ 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Федераль дәүләт статистикасы хезмәте.
  15. ↑ Численность населения муниципальных образований Республики Башкортостан — 2019.
  16. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года
  17. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2022 года — Росстат, 2023.
  18. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2023 года (с учётом итогов Всероссийской переписи населения 2020 г.) — Росстат, 2023.
  19. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2024 года — Росстат, 2024.
  20. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года — Москва: Росстат, 2025.

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Туймазы&oldid=5517128