Әгерҗе

Әгерҗе
Илтамга
Нигезләнү датасы	1646
Рәсми исем	Әгерҗе һәм Арыз
Дәүләт	Россия
Нәрсәнең башкаласы	Әгерҗе районы һәм «Әгерҗе шәһәре» муниципаль берәмлеге[d]
Административ-территориаль берәмлек	Әгерҗе районы һәм Татарстан
Сәгать поясы	UTC+03:00
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы	Әгерҗе
Табигый-георафик объект эчендә урнашкан	Сарапул калкулыгы
Халык саны	19 804 (2024)
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек	90 метр
Мәйдан	8,6 км²
Почта индексы	422230
Беренче язма телгә алу	1646
Җирле телефон коды	85551
Әгерҗе Викиҗыентыкта

Әгерҗе (лат. тат. Ägerce, рус. Агрыз, удм. Огырчи) — РФнең субъекты булган Татарстан Республикасындагы шәһәр, Әгерҗе районының үзәге. Мөһим тимер юл төене. Халык саны – 19 739 кеше (2016).

География

Шәһәр Татарстанның төньяк-көнчыгышында, Удмуртия чигендә, Сарапул калкулыгы итәге янында, бер үк исемле елга ярында, Казаннан 304 километр төньяк-көнчыгыштарак, Ижаудан 36 километр көньяктарак урнашкан.

Тарих

Шәһәр Казан—Екатеринбург тимер юлы төзелеше уңаеннан барлыкка килгән, аңа Әгерҗе станциясе каршында бистә буларак нигез салынган. 1924 елдан — өяз үзәге булмаган шәһәр, 1926 елда шәһәрләр исемлегеннән чыгарыла. 1921 елдан — ТАССРның Әгерҗе кантоны , 1924 елдан — Әгерҗе районы үзәге (1963—1964 елларда Алабуга районы составында булган). 1928 елдан — шәһәр тибындагы бистә, 1938 елда Әгерҗегә яңадан шәһәр статусы бирелә.

Халык

1897	1931	1939	1959	1970	1979	1989	2002	2010
2 608	~5 300	~15 400	20 270	19 267	20 137	19 732	18 620	19 299

Милли состав (2002): татарлар — 52,9%, руслар — 35,4%, арлар — 6,7%, чирмешләр — 1,6%.

Икътисад

Әгерҗе биологик чистарту корылмалары

Әгерҗе ит комбинаты

Мөһим тимер юл төене. Тимер юл заводлары, төзелеш материаллары заводы, май-сөт комбинаты, ашлык кабул итү предприятиясе, типография, азык-төлек комбинаты.

Социаль инфраструктура

Мәдәни мирас һәм тарих музее

4 урта мәктәп, музыка мәктәбе, һөнәри училище. Боз сарае, мәдәни мирас һәм тарих музее, үзәк район хастаханәсе, тимер юл хастаханәсе. 2 мәчет.

Монда туганнар

Шулай ук карагыз: Төркем:Әгерҗедә туганнар.

• Асаф Габдерахманов — Советлар Берлеге Герое.
• Айрат Фәррахов — Татарстанның сәламәтлек саклау министры (2007-2013), РФ сәламәтлек саклау министры урынбасары (2013-2014), РФ финанс министры урынбасары (2014-...)
• Илдар Халиков — Татарстан Республикасының премьер-министры (2010-2017)
• Рәгъде Халитов — музыкант, КФУ прфессоры.

Бу исемлек Wikidata мәгълүматларына нигезләнә һәм периодик рәвештә робот тарафыннан яңартылып тора. Исемлекне кулдан яңарту өчен уң яктагы яңартка басыгыз.
Исемлек өлкәсе эченә кертелгән барлык төзәтмәләр киләсе яңарту белән бетереләчәк!

туу	Исем	әлма-матер	һөнәр төре	эш урыны	Викиҗыентыктагы төркем	үлем датасы
1910-08-16	Муллаян Госманов					1977-05-13
1918-12-20	Асаф Габдерахманов	П. С. Нахимов исемендәге хәрби-диңгез көчләре академиясе	naval officer		Asaf Abdrakhmanov	2000-09-03
1921-05-22	Камил Мостафин	Сәмәрканд дәүләт университеты	физик	Таҗик милли университеты		1998-08-28
1922	Абдуллабай Садыйков					1942-07-06
1939-03-19	Валерий Шамшурин	Нижгар ил үнивирситите	язучы			2023-12-26
1943-02-17	Рәгъде Халитов	Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты	баянчы
1966-07-09	Фаяз Шабаев		дәүләт эшлеклесе		Shabaev Fayaz Bayanovich
1967-11-21	Илдар Халиков	Казан (Идел буе) федераль университеты	сәясәтче		Ildar Khalikov
1968-02-17	Айрат Фәррахов	Казан дәүләт медицина университеты Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе	сәясәтче хирург	Казан дәүләт медицина университеты	Ajrat Farrakhov
2001-12-14	Максим Грошев		алкалы һоккей уйнаучы

Сылтамалар

• Әгерҗе районының рәсми сайты 2011 елның 26 май көнендә архивланган
• Әгерҗе «Минем шәһәр» энциклопедиясендә