Чистай районы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Чистай районы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Чистай районы
RUS Чистополь flag.gif
Байрак
Gerb-Chistopolsky-region.gif
Илтамга
Башкала Чистай
Халык исәбе 77 242 (1 гыйнвар 2018) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 10 аугыс 1930[1]
Җәгърафия
АТБ Татарстан
Мәйдан 1,823 дүрткел киламитер
Координатлар 55.3667°N 50.6333°E Edit this on Wikidata


Чистай районы Татарстан Республикасының районы.

Административ үзәге – Чистай шәһәре.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чистай районы Татарстан Республикасының үзәк өлешендә, Чулман елгасының сул ярында урнашкан. Түбән Кама, Яңа Чишмә, Аксубай һәм Алексеевск районнары белән чиктәш.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1920 елга кадәр район җирләре Казан губернасының Чистай өязенә, 1920—1930 елларда — ТАССРның Чистай кантонына кергәннәр иде. Район 1930 елда барлыкка килә.

1958 елда район составына юкка чыгарылган Кызыл Армия районы, ә 1963 елда Биләр һәм Ширәмәт районнарының өлешләре кертеләләр.

1983 елның апрелендә аннан Яңа Чишмә районы аерып чыгарыла.

Чистай шәһәренең һәм районының мәдәни мирасы үникәл – биредә 144 мәдәни мирас объекты, 250 археология һәйкәле бар, А.М.Бутлеров, В.М.Молчанов, Б.Л.Пастернак, А.А.Фадеев, К.А.Федин, Л.М.Леонов, В.Ф.Боков, М.В.Исаковский, Е.А.Долматовский, К.А.Тренев исемнәре шәһәр тарихына язылган. Чистайны «Мәдәни Афина» дип атаулары юкка түгел. Бөек Ватан сугышы елларында бирегә 200дән артык язучы һәм мәдәният эшлеклесе эвакуацияләнеп, совет язучылары берлеге ачылган. Чистайдагы Әдәби фонд интернатында 500ләп язучы баласы, шул исәптән Т.Гайдар, А.Баталовлар яшәгән.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1959[3] 1970[4] 1979[5] 1989[6] 2002[7] 2010[8]
35 258 64 739 49 860 21 823 21 716 19 406

Милли состав[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Милләт 1970[9] 1979[9] 1989[9] 2002[10] 2010[11][12]
урыслар 43,9% 36,5% 36,1% 32,9% 34%
татарлар 47,2% 55,9% 57,0% 60,3% 59,6%
чуашлар ? ? 5,9% 4,5% 4,9%

Районда туган танылган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]