Казан синагогасы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Icono aviso borrar.png
Синагога
Казан синагогасы
идиш. הכנסת קאזאן
Казан синагогасы.jpg
Ил Россия
шәһәр Казан
Дин Яһүд дине
Бина төре синагога
Төп даталар:
1915 (ачылу)
Халәте гамәлдә

Казан синагогасы, яһүдиләр синагогасы, Хабад-Любавич синагогасы, идиш. הכנסת קאזאןТатарстан Республикасы башкаласы Казан шәһәрендә Профсоюзлар урамы, 15 йортта урнашкан яһүдиләрнең гыйбадәтханәсе[1], Казан яһүд җәмгыятенең (ингл. Kazan Jewish Community) идарә-офис бинасы, федераль әһәмияткә ия мәдәни мирас объекты, хорал синагога.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Синагога ремонттан соң
Р. Миңнеханов синагога юбилеенда. 2015

Казан шәһәрендә яһүдиләр, Россия императорының яһүдиләрне рекрут хезмәтенә ала башлау турындагы 1827 елгы 26 август указы чыккач, төпләнә башлый[2]

« Эшчеләрнең һәм күп кенә җәмәгать оешмаларының синагоганы ябу үтенечен искә алып, яһүди дини җәмгыяте белән төзелгән килешүне юкка чыгарырга, синагоганы ябарга, синагога бинасын Казан шәһәр шурасына яһүд эшчеләренең мәдәни оешмасы өчен тапшырырга[5] »
  • 1962 елга кадәр шәһәрдә миньяннарга җыелырга рөхсәт ителә. Яһүди зияраты эшли.
  • Озак еллар синагога бинасында Казан шәһәренең Укытучылар йорты урнаша.
  • ССРБда үзгәртеп кору сәясәте башлангач, 1988 елда яһүдиләрнең милли яңарышын кайгыртучы инициатив төркем (Соломон Зельдович, Ефим Бернадский, Лера Гестрина, Илья Мазо, Илья Шалман, Яков Ковтун, Елизавета Галибова, Семен Перель, Александр Раппопорт, Леонид Сонц) барлыкка килә.
  • 1989 елда әлеге төркем Бөтенроссия мәдәният фондының Татарстан бүлеге каршында Казан яһүд мәдәнияте клубы (1993 елдан Казан «Менора» мәдәният үзәге) булып ачыла[6]. Ул медицина хезмәткәрләре йортында (Маяковский урамы, 18) урнаша.
  • 1990 елның мартында Казанда яһүд дини җәмгыяте рәсми теркәлү уза, яһүд диндарлары гыйбадәтханәне кайтарып бирүне сорый [7]
  • 1996 елның декабренда озак ремонттан соң синагога ачыла.
  • 1997 елның ноябренда синагоганы яһүд җәмгыятенә кайтару турында указга кул куела.
  • Синагога раввины — Ицхак Горелик.

Юбилей[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2015 елның 4 сентябрендә Казан синагогасының бер гасырлык юбилее зурлап билгеләп узыла. Татарстан хөкүмәте бинаны яңартып коруга 30 млн сум бүлеп биргән, тагын 30 млн сум халыктан кергән[8]. Тантанада Татарстан президенты в.в.б. Рөстәм Миңнеханов, Казан шәһәре мэры Илсур Метшин, Россиянең баш раввины Берл Лазар, Россия яһүд җәмгыятьләре федерациясе президенты Александр Борода һ. б. катнаша[9].

Бина[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бина Казанның Кече Проломная урамында 1913 елның мартында төзелә башлый. Гыйбадәтханә янәшәдәге йортлардан тышкы кыяфәте белән аерылып тормаска тиеш була: гөмбәзләр кую, эмблема, символлар кую тыела. 1915 елның 12 мартында ачыла [10].

Бинада урнашкан[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Яһүд җәмәгать-иганәчелек «Хэсэд Моше» үзәге
  • Россия яһүд конгрессының Татарстан төбәк бүлеге
  • Казан яһүд дини җәмгыяте (ФЕОР)
  • Казан яһүд җәмгыяте (КЕРООР)
  • Якшәмбе мәктәбе
  • Россиядәге Сохнут яһүд агентлыгының филиалы[11]

Казанда яһүдләр саны[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Казанның истәлекле урыннары
Герб Казани