Иске Таш мәчет

Иске Таш мәчет
Иске Таш мәчет
Нигезләнү датасы	1802
Дәүләт	Россия
Административ-территориаль берәмлек	Казан
Урам	Мәҗит Гафури урамы
Урын	Яңа татар бистәсе
Мәдәни мирас һәйкәлләре исемлегенә керә	Казандагы мәдәни мирас объектлары исемлеге (2 нче бүлек)[d]
Мирас статусы	федераль әһәмияттәге Россия мәдәни мирас объекты[d]
Ирешү	улица Мазита Гафури, 34-а
	Иске Таш мәчет Викиҗыентыкта

Иске Таш мәчете (Тугызынчы мәчет, Яңа Бистә мәчете) — Казанның тарихи мәчетләренең берсе, федераль дәрәҗәдәге мәдәни мирас объекты. ^[2]Яңа Татар бистәсендә урнашкан.

Имамнары

Беренче имам — Надир Шәйморатов
Икенче имам — Рамил Юныс (2018 елдан)^[3]

Исеме

Риваятьләргә күрә мәчет 1552 елда Казанны рус гаскәрләреннән яклап һәлак булган көрәшчеләр каберендә төзелгән. Кабер зур иске таш белән билгеләнгән булган.

Тарихы

Мәчет 1802 елда беренче гильдия сәүдәгәре Габдулла Үтәмешев акчасына төзелә.^[2] 1830 елда Александр Шмидт проекты буенча реконструкция үтә. Мәчет 1930-елларда ябыла. Совет чорында бина мех фабрикасы склады, госпиталь, сәнгать мәктәбе өчен файдаланылган. 220 ел элек куелган 26 метрлы манарасы җимерелми калган. ^[2] 1994 елдан янә мәчет булып кулланыла башлый.

Яңарту

2023 елда федераль финанслау хисабына мәчетне яңарту-төзекләндерү эшләре алып барыла, 2023 елга инвестиция күләме якынча 50 млн сум тәшкил иткән. Фасад эшләре 2023 елның кышына кадәр, реставрация һәм эчке эшләр 2024 елның җәенә төгәлләнер, дип уйланыла. Мәчеттән ерак түгел аерым мәдрәсә һәм хәләл кафе төзелә. ^[2]

2023 елның июлендә, Казан Башкарма комитеты җитәкчесе карамагындагы Җирдән файдалану һәм төзелеш комиссиясе тәкъдиме буенча һәм иҗтимагый фикер алышулар нәтиҗәләре нигезендә, Казан хакимияте мәчеткә Мехчылар (Меховщиков) урамындагы 2152 кв.м мәйданлы җир участогын файдалануга бирә.^[4]

Татар халкы каһарманнарына һәйкәл

Быел Хәтер көне мөһим вакыйга белән истә калды – җомга намазыннан соң җыелган халык “Иске таш” мәчете янәшәсендә киләчәктә “Татар халкы каһарманнары истәлегенә” дигән мемориаль стела урнаштыру урынында символик таш куюда катнашты. Бу уңайдан аксакаллар Коръән аятьләре укыды һәм татар халкының шәһит булып киткән уллары рухына дога кылды.^[5]

Искәрмәләр

Сылтамалар

Моны да карагыз

Казанның истәлекле урыннары

[_8ead7dbadc04b895-1] Постановление Совета министров Татарской АССР № 591 от 30.10.1959

[:0-2] 1 2 3 4 Казанда XIX гасырда төзелгән Иске Таш мәчетен реставрациялиләр. Татар-информ, 17.04.2023

[3] Рамил Юныс Иске Таш мәчетенә икенче имам итеп билгеләнгән. Азатлык радиосы, 11.12.2018

[4] Казан хакимияте «Иске Таш» мәчетенә 2,1 мең квадрат метр мәйданлы җир бирде. Татар-информ, 13.07.2023

[5] Шәүвәл аеның 13нче көнендә Казанда Хәтер көне узды. Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте Матбугат хезмәте (2025 елның 11 апрель). 2025 елның 15 октябрь көне тикшерелгән.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

к б ү Казан мәчетләре
Тарихи	Мәрҗани \| Ак \| Ал \| Апанай \| Әҗем \| Баруди I \| Баруди II \| Бишбалта I \| Бишбалта II \| Борнай \| Галиев \| «Рәҗәб» \| Зәңгәр \| Иске татар зиратындагы \| Иске Таш \| Кабан арты \| Казаков \| Нурулла \| Солтан
Хәзерге заман	Кол-Шәриф \| Азатдин Ирек \| Ай нуры \| Әбүгалисина \| Әл-Иман \| Әмәт бистәсе \| Әминә \| Әниләр \| Әтиләр \| Әхмәдзәки \| Әхтәм \| Бишбалта \| Болгар \| Бохара \| Габделгалләм \| Гадел \| Гаилә \| Дин Ислам \| Җомга \| Зәйнулла \| Ибраһим \| Иман Нуры \| Ирек \| Ислам \| Ислам нуры \| Кадыш бистәсе \| Казан нуры \| Камил \| Кәүсәр \| Котдус \| Кыйбла \| Мәдинә \| Мәүлид \| Миргазиян \| Мөслимә \| Нур-Ислам \| Өмет \| Өметлеләр \| Петровский бистәсе \| Рамазан \| Рамис \| Рауза \| Рафик \| Рәҗәб \| Рәхмәтулла \| Ризван \| Рөстәм \| Салихҗан \| Сәләх \| Сөләйман \| Тәүфикъ \| Туган авылым \| Тынычлык \| Утар бистәсе \| Утыз Имәни \| Фәрһад \| Хәдиҗә \| Хәтер \| Хөзәйфә \| Шамил \| Шәрәфетдин \| Ярдәм \| 2 колониянең Касыйм
Төзелүче	Яңа Җәмигъ \| Әбү Хәнифә\| 1100 еллык исемендәге
Сүтелгән	Әл-Ихлас \| Фәйзрахманчылар

к б ү Татарстан диния нәзарәтенә караган гамәлдәге мәчетләр (төркем)
Казан (исемлек • калып • төркем)	*тарихи мәчетләре: Ак • Ал • Апанай • Әҗем • Борнай • Галиев • Зәңгәр • Иске Таш • Кабан арты • Мәрҗани • Нурулла • «Рәҗәб» • Солтан ХХ г. ахырыннан:* Ай нуры • Әбүгалисина • Әл-Иман • Әмәт бистәсе • Әминә • Әниләр • Әтиләр • Әхмәдзәки • Әхтәм • Бишбалта • Болгар • Бохара • Габделгалләм • Гадел • Гаилә • Дин Ислам • Җәмигъ • Җомга • Зәйнулла • Ибраһим • Иман Нуры • Ирек • Ислам • Ислам нуры • Кадыш бистәсе • Казан нуры • Касыйм • Кәүсәр • Колшәриф • Котдус • Кыйбла • Мәдинә • Мәүлид • Миргазиян • Мөслимә • Нур Ислам • Өмет • Өметлеләр • Петровский бистәсе • Рамазан • Рамис • Рауза • Рафик • Рәҗәб • Рәхмәтулла • Ризван • Рөстәм • Салихҗан • Сәләх • Сөләйман • Тәүфикъ • Туган авылым • Тынычлык • Утар бистәсе • Утыз Имәни • Фәрһад • Хәдиҗә • Хәтер • Хөзәйфә • Шамил • Шәрәфетдин • Ярдәм
Чаллы (исемлек • калып • төркем)	Ак • Әбүзәр • Җамигъ • Изге Ай • Нур-Ихлас • Рамазан • Сөембикә • Тау • Тәүбә • Туфан • Утыз Имәни • Чишмә
Азнакай районы (төркем)	• Азнакай: • башка ТПлар: Мәндәй • Уразай
Аксубай районы (төркем)	• Аксубай: Үзәк • Әниләр • • башка ТПлар:
Актаныш районы (төркем)	• Актаныш: • башка ТПлар:Колын • Табанлыкүл • Такталачык • Яңа Җияш
Алабуга районы (төркем)	• Алабуга: • башка ТПлар:
Алексеевск районы (төркем)	• Алексеевское: • башка ТПлар:
Апас районы (төркем)	• Апас: • башка ТПлар: Аюкөйдергән • Әлмәндәр • Әҗем • Багыш • Болын-Балыкчы • Борнаш • Дәвеш • Дәүләки • Дүртөйле • Зур Күккүз • Иске Әнәле • Идрәс (Идрәс-Тинки) • Иске Йомралы • Иске Көлкәш • Ихлас (Кызыл Тау) • Кара Борнаш • Карабай • Карамасар • Каратун • Кече Бакырчы • Кече Болгаер • Кече Күккүз • Колгына • Кормаш мәчете • Коштавыл • Күкшем • Кызыл Тау • Морзалар • Нәҗиб (Каратун) • Олы Бакырчы (Бакырчы) • Олы Болгаер • Рөстәм (Акхуҗа) • Сатмыш • Сәфәр (Свияжский) • Татар Пүчинкәсе • Татар Черкене • Тәүгелде • Тутай • Түбән Балтай • Түбән Барыш • Түбән Биябашы • Урта Балтай • Урта Биябашы • Үтәмеш • Чирмешән • Чүри-Бураш • Шәмәк • Шәмбалыкчы • Шәрифә (Танай-Турай) • Шыгай • Югары Балтай • Югары Ындырчы • Ябалак • Янгелде
Арча районы (төркем)	• Арча: • башка ТПлар: Курса-Почмак • Кышкар • Ташкичү • Югары Курса
Әгерҗе районы (төркем)	• Әгерҗе: • башка ТПлар:
Әлки районы (төркем)	• Базарлы Матак: • башка ТПлар: Яңа Үргәагар
Әлмәт районы (төркем)	• Әлмәт: Аксу \| Бигәш \| «Дуслык» \| Зиннур \| Марс \| Мәдинә \| 1нче мәхәллә \| Нурлы \| Нурсала \| Үзәк мәчет \| Таш мәчет \| Тәскирә \| 2нче мәхәллә • башка ТПлар:Габдрахман • Кичүчат • Тайсуган • Түбән Мактама
Әтнә районы (төркем)	• Олы Әтнә: • башка ТПлар: Түбән Бәрәскә
Балтач районы (төркем)	• Балтач: • башка ТПлар:
Балык Бистәсе районы (төркем)	• Балык Бистәсе: • башка ТПлар: Олы Елга
Баулы районы (төркем)	• Баулы: • башка ТПлар:Нәҗметдин (Салих) •
Биектау районы (төркем)	• Биектау тимер юл станциясе бистәсе: • башка ТПлар: Карадениз (Калинино) • Айбаш
Бөгелмә районы (төркем)	• Бөгелмә:Гәүһәр • • башка ТПлар:
Буа районы (төркем)	• Буа: • башка ТПлар: Әлки • Яңа Чәчкап
Зәй районы (төркем)	• Зәй: Билал • Таҗетдин Ялчыгол ис. • башка ТПлар:
Кайбыч районы (төркем)	• Олы Кайбыч: Олы Кайбыч мәчете • башка ТПлар: Борындык • Бәрлебашы • Имәнле Бортас • Иске Чәчкаб • Кече Кайбыч • Кече Урсак • Колангы • Морза Бәрлебашы • Мөрәле • Олы Урсак • Салтыйган • Түбән Кошман • Чүти • Шуширмә • Югары Кошман • Ябалак
Кама Тамагы районы (төркем)	• Кама Тамагы: • башка ТПлар:
Кукмара районы (төркем)	• Кукмара: • башка ТПлар: Әсән-Елга • Мәчкәрә • Нормабаш мәчете
Лаеш районы (төркем)	• Лаеш: Ак мәчет «Зәйнәб» • башка ТПлар: Ихлас (Усады) • Хафизулла (Кече Елга) • Хәерби • Юлчы (Сокуры) • Мәдинә (Яңа Сокуры-2)
Лениногорск районы (төркем)	• Лениногорск: • башка ТПлар: Керкәле
Мамадыш районы (төркем)	• Мамадыш: • башка ТПлар:Түбән Ушмы •
Менделеевск районы (төркем)	• Менделеевск: • башка ТПлар:
Минзәлә районы (төркем)	• Минзәлә: Минзәлә мәчете • башка ТПлар:
Мөслим районы (төркем)	• Мөслим: Җәмигъ • Мөслим • Разалия • Нур • Ислам • башка ТПлар: Кыйбла (Тойгелде) • Сөләйман (Мәлләтамак) • Әзһәт (Үрәзмәт)
Норлат районы (төркем)	• Норлат: • башка ТПлар:
Питрәч районы (төркем)	• Питрәч: • башка ТПлар: Көек-2 • Көек-3
Саба районы (төркем)	• Байлар Сабасы: Тынычлык • башка ТПлар: Урта Нырты •
Сарман районы (төркем)	• Сарман: Бәрәкәт • Тәүфыйк • башка ТПлар: Алга • Балтамак • Димитарлау • Җәлил • Зур Нөркәй • Илексаз • Иске Әлмәт • Иске Имән • Иске Кәшер • Иске Минзәләбаш • Карашай-Саклау • Каташ-Каран • Колмәт • Куҗак • Морбаш • Мортыштамак • Петровский Завод • Рангазар • Рантамак • Сарысаз-Тәкермән • Урта Кәшер • Чураш • Янурыс • Яңа Әхмәт • Яңа Минзәләбаш • Яңа Саклау • Яхшыбай
Спас районы (төркем)	• Болгар: Ак • башка ТПлар:
Теләче районы (төркем)	• Теләче: • башка ТПлар:
Тукай районы (төркем)	• башка ТПлар: Бәтке • Күзкәй • Югары Суыксу • Круглое Поле
Түбән Кама районы (төркем)	• Түбән Кама: Җәмигъ • Төзәтү колониясе • Ак каен • Красный Ключ • • башка ТПлар: Түбән Уратма • Колмакчы •
Тәтеш районы (төркем)	• Тәтеш: • башка ТПлар:
Чирмешән районы (төркем)	• Чирмешән: • башка ТПлар:
Чистай районы (төркем)	• Чистай: Беренче җәмигъ мәчете • башка ТПлар:
Чүпрәле районы (төркем)	• Иске Чүпрәле: • башка ТПлар:
Югары Ослан районы (төркем)	• Югары Ослан: Салихҗан • башка ТПлар: Әсәдулла (Берек) • Введенский бистәсе • Гомәр (Вахитов) • Кызыл Байрак • Макыл (Рус Макылы) • Миңлегөлсем (Бакчасарай) • Нур (Ключищи) • Татар Мәмәтхуҗасы • Яңа Болгар • Яр буе Моквашы
Ютазы районы (төркем)	• Ютазы: • башка ТПлар: Габделәхәт (Бәйрәкә) • Тугай (Яссы Тугай)
Яшел Үзән районы (төркем)	• Яшел Үзән:Әл-Әнгам • башка ТПлар: Акъегет • Әл-Фатыйха (5 колония) • Сәфәр (Осиново) • Яңа Тура
Яңа Чишмә районы (төркем)	• Яңа Чишмә: • башка ТПлар: Зирекле
Россия мөселман диния нәзарәтләре Россия мәдрәсәләре Россия югары мөселман уку йортлары Россия мөфтиләр шурасы Ислам хезмәттәшлеге оешмасы