Түбән Новгород
| шәһәр (1221 елдан)
Түбән Новгород
|
Түбән Новгород яки Нижгар (рус. Нижний Новгород, сөйләү телендә — Нижний, чуаш. Чулхула, чирм. Угарман, эрз. Алоош) — халык саны буенча Русиянең бишенче шәһәре, Нижгар өлкәсе үзәге, Идел елгасы буенда урнашкан.
Халык саны — 1 250 615 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 1 253 324 кеше.[1]
Шәһәргә 1221 елда нигез салына. Бу шәһәрдә "ГАЗ" (Горький автомобиль заводы), Горький ГЭСы барлыгы мәгълүм. Ә соңгы елларда Түбән Новгород Идел буе федераль округы үзәге буларак таныш.
Эчтәлек |
География [үзгәртү]
Шәhәр Көнчыгыш Аурупа тигезлегендә, Уканың Иделгә кушылу урынында, Мәскәүдән 400 километр көнчыгыштарак урнашкан. Ука елгасы шәһәрне ике өлешенә — «таулы» сул ягына һәм тигезле уң ягына бүлә. Шәһәрдә шулай ук тагын 12[2](Боровка, Старка, Левинка, Ржавка, һ. б.) кече елга ага.
| Түбән Новгородтан башка шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Санкт-Петербург ~ 1164 км Вологда ~ 565 км Кострома ~ 341 км Балахна ~ 37 км |
Архангельск ~ 1257 км Котлас ~ 679 км Бөек Устюг ~ 617 км |
Сыктывкар ~ 977 км Киров ~ 562 км Семёнов ~ 86 км Бор ~ 26 км |
|||||||
| Дзержинск ~ 35 км Владимир ~ 245 км Мәскәү ~ 400 км |
Кстово ~ 32 км Чабаксар ~ 246 км Казан ~ 402 км Чиләбе ~ 1328 км |
||||||||
| Павлово ~ 82 км Муром ~ 169 км Рәзән ~ 425 км |
Арзамас ~ 114 км Пенза ~ 449 км Сарытау ~ 646 км Волгоград ~ 1028 км |
Лысково ~ 95 км Княгинино ~ 111 км Сембер ~ 482 км Самара ~ 725 км |
|||||||
Сәгать поясы [үзгәртү]
Түбән Новгород халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Климат [үзгәртү]
Шәһәр климаты — уртача-континенталь.
- Елның урта температурасы — 4,8 °C
- Елның урта җил тизлеге — 2,4 м/с
- Елның урта һава дымлылыгы — 76%
| Түбән Новгород климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 5,5 | 7,0 | 17,3 | 26,3 | 32,5 | 36,3 | 38,3 | 38,0 | 31,0 | 24,2 | 13,2 | 8,5 | 38,3 |
| Уртача максимум, °C | −5,9 | −5,3 | 1,2 | 10,9 | 18,7 | 22,6 | 24,7 | 22,1 | 15,7 | 8,0 | −0,5 | −4,6 | 9,0 |
| Уртача температура, °C | −8,9 | −8,8 | −2,6 | 6,1 | 12,9 | 17,2 | 19,4 | 16,9 | 11,1 | 4,7 | −2,8 | −7,3 | 4,8 |
| Уртача минимум, °C | −11,7 | −11,8 | −5,9 | 2,0 | 7,8 | 12,5 | 14,7 | 12,6 | 7,6 | 2,1 | −4,8 | −9,9 | 1,3 |
| Абсолют минимум, °C | −41,2 | −37,2 | −28,3 | −19,7 | −6,9 | −1,8 | 4,1 | 0,9 | −5,5 | −16 | −29,4 | −41,4 | −41,4 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 45 | 36 | 35 | 35 | 46 | 78 | 78 | 68 | 61 | 62 | 52 | 52 | 648 |
| Чыганак: Погода и климат | |||||||||||||
Эчке бүленеш [үзгәртү]
Түбән Новгород 8 районына бүленә:
- █ Автозавод районы
- █ Канавино районы
- █ Ленин районы
- █ Мәскәү районы
- █ Түбән Новгород районы
- █ Ока буе районы
- █ Совет районы
- █ Сормово районы
Халык [үзгәртү]
| 1811[3] | 1840[3] | 1856[3] | 1897[4] | 1913[3] | 1926[3] | 1931[3] | 1939[3] | 1959[5] | 1970[6] | 1979[7] | 1989[8] | 2002[9] | 2010[10] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ~14 400 | ~31 900 | ~35 800 | 90 053 | ~111 400 | ~221 500 | ~351 300 | ~643 700 | 941 962 | 1 170 133 | 1 344 474 | 1 438 133 | 1 311 252 | 1 250 615 |
Түбән Новгород агломерациясе [үзгәртү]
Түбән Новгород агломерациясе — халык саны буенча Русиянең бишенче агломерация. Халык саны — 2 млн кешедән артык (Идел бун федераль округы халкының ~7% өлеше, Түбән Новгород өлкәсе халкының ~63% өлеше). Агломерация составына Түбән Новгород, Дзержинск, Бор, Кстово шәһәрләре, Балахна, Богородск, Городец, Кстово, Павлово районнары керәләр.
Моны да карагыз [үзгәртү]
Искәрмәләр [үзгәртү]
- ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
- ↑ http://www.vgoroden.ru/?id=202484
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 http://www.mojgorod.ru/nizhegor_obl/nnovgorod/index.html
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=874
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg2.php
- ↑ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
|
|
||
|---|---|---|
| 1 000 000нан артык кеше | Мәскәү • Санкт-Петербург • Новосибирск • Екатеринбург • Түбән Новгород • Самара • Омск • Казан • Чиләбе • Тындагы Ростов • Уфа • Волгоград | |
| 500 000 — 1 000 000 кеше | Пермь • Красноярск • Воронеж • Сарытау • Краснодар • Тольятти • Ижау • Сембер • Барнаул • Владивосток • Ярославль • Өркет • Төмән • Махачкала • Хабаровск • Новокузнецк • Ырынбур • Кемерово • Рәзән • Томск • Әстерхан • Пенза • Яр Чаллы • Липецк • Тула | |
| 250 000 — 500 000 кеше | Киров • Чабаксар • Калининград • Брянск • Курск • Иваново • Магнитогорск • Улан-Удэ • Тверь • Ставрополь • Түбән Тагил • Смоленск • Белгород • Архангельск | |
| Шәһәрләрнең халык саны 2010 халык исәбе буенча китерелгән. | ||