Чад

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Чад latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Чад
Flag of Chad.svg
Байрак
Coat of arms of Chad.svg
Илтамга
Шигарь Unity, Work, Progress Edit this on Wikidata
Башкала Нджамена
Халык саны 12 825 314 (2013) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 11 август 1960 Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+01:00
Рәсми тел франсуз теле, гарәп теле
Җәгърафия
Мәйдан 1,284,000.0 дүрткел киламитер
Координатлар 15.46667°N 19.4°E Edit this on Wikidata
Сәясәт
Дәүләт башлыгы Идрис Деби
Хөкүмәт башлыгы Albert Pahimi Padacké
Икътисад
ТЭП $9981 миллион (2017) Edit this on Wikidata
Кеше башына ТЭП $775,7 ±0.01 (2015) Edit this on Wikidata
Акча берәмлеге КФА BEAC франкы
Инфеләсә -4.9% (2016)
Акчалата резерв 1 075 904 279 ±1 АКШ дуллыры (2014) Edit this on Wikidata
Эшсезлек дәрәҗәсе 7% (2014)[1]
Туу күрсәткече 6.156 (2014)[2]
КПҮИ 0.332 (2000)[3]
Яшәү озынлыгы 52.903 ел (2016)[4]
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 17 (пүлисә)
  • 18 (ашыгыч тыйб ярдәме)
  • 2251-4242 (янгын сакчылары)
  • Электр аергычы төре тип D,[5] CEE 7/5,[5] Schuko,[5] Europlug[5]
    Автомобил хәрәкәте ягы уң[6]
    Челтәр көчәнеше 220 вольт
    Телефон коды +235
    ISO 3166-1 коды TD
    ХОК коды CHA
    Интернет домены .td[7]


    Чад — Үзәк Африкада урнашкан дәүләт. Башкаласы — Нджамена. Диңгезгә чыгу юлы юк. Төньякта Ливия белән, Көнчыгышта Судан белән, Көньякта Үзәк Африка Җөмһүрияте белән, Көньяк-көнбатышта Нигерия һәм Кәмирун белән, Көнбатышта Нигер белән чиктәш. Мәйдан буенча бу Африкада бишенче ил.
    Чад төрле табигый зоналарга бүленгән: төньякта сахра, үзәктә коры Сахель кушагы һәм көньякта мул Судан саваннасы өлкәсе. Башкала Нджамена илдә иң зур шәһәр. Чад 200 дән артык этник төркем өчен өй булып тора. Илнең рәсми телләре француз теле һәм гарәп теле. Ислам һәм христианлык диннәре киң таралган. Безнең эрага кадәр 7-нче меңьеллыкта халык күпләп Чад территориясенә күченә. Безнең эрага кадәр 1-ече меңьеллыкта Сахара территориясе аша сәүдәне кулда тотучы дәүләтләр һәм империяләр үсеп чыга. 1920 елга Франция территорияне били һәм Франция Экваториаль Африка өлеше итә. 1960-ынчы елда Томбалай хакимлеге астында бәйсезлек яулана. 1979-ычны елда фетнәчеләр башкаланы ала һәм көньякта хөкемдарлыкка ахыр куя. 2003 елда Дарфурда кризис булган һәм чик аша Суданнан көнчыгыш Чадка качаклар күп килгән. Чад дөньяда иң ярлы һәм корумпирланган илләрнең берсе, халыкның күпчелеге ярлы көтүчеләр яки фермерлар. 2003 елдан чи нефть экспортта мамыкны уза.


    1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
    2. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; Институт статистики ЮНЕСКО.
    3. http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/TCD.
    4. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; Институт статистики ЮНЕСКО.
    5. 5,0 5,1 5,2 5,3 "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    6. http://chartsbin.com/view/edr.
    7. https://icannwiki.org/Country_code_top-level_domain.