Мавритания

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Мавритания latin yazuında])
Мавритания
Flag of Mauritania.svg
Байрак
Seal of Mauritania (2018).svg
Илтамга
Шигарь شرف إخاء عدل Edit this on Wikidata
Башкала Нуакшот
Халык саны 4 420 184 (2017) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 28 ноябрь 1960 Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC±00:00
Рәсми тел гарәп теле
География
Мәйдан 1,030,700 квадрат километр
Координатлар 21°N 11°W Edit this on Wikidata
Сәясәт
Дәүләт башлыгы Мухаммед ульд аш-Шейх аль-Газуани
Хөкүмәт башлыгы Мохаммед Ульд Билал
Икътисад
Акча берәмлеге Мавритания үкыясе
Эшсезлек дәрәҗәсе 31% (2014)[1]
Туу күрсәткече 4.603 (2014)[2]
КПҮИ 0.556 (2021)[3]
Яшәү озынлыгы 63.238 ел (2016)[4]
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 101 (ашыгыч тыйб ярдәме)[5]
  • 117 (пүлисә)[6][7]
  • 118 (янгын сакчылары)[6]
  • Электр аергычы төре Europlug[8]
    Автомобил хәрәкәте ягы уң
    Челтәр көчәнеше 220 вольт[8]
    Телефон коды +222
    ISO 3166-1 коды MR
    ХОК коды MTN
    Интернет домены .mr


    Маврита́ния (гарәпчә موريتانيا‎‎; тулы исем Исла́м Маврита́ния Җөмһүрияте́) – көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Көнбатышта Атлантик океан белән юыла, Көнбатыш Сахара, Сенегал, Алжир, Мали белән чиктәш.

    Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    4—11 гасырларда Мавританиянең көньяк өлеше Көнбатыш Африка (Гана һ.б.) дәүләтләре составында булган. 13—14 гасырларда Мавританиянең көньяк өлеше Мали дәүләтенә кушылганнан соң гарәпләр хакимлеге көчәйде.

    15 гасырдан Мавританиягә португаллар, испаннар, һолландлар, инглизләр, французлар килә башлаган. 1783 елгы Версаль шартнамәсе буенча, Мавритания тәмамән Франциягә буйсынып калган. 1903 елда Франция Мавританияне үз протекторатына әйләндергән. 1920 елда рәсми рәвештә Франсия мөстәмләкәсе дип игълан ителгән.

    Икенче бөтендөнья сугышыннан соң Мавританиядә азатлык хәрәкәте көчәйгән. 1946 елдан Мавритания Франциянең "диңгезарты терриориясе". 1960 елның 28 ноябреннән — мөстәкыйль дәүләт.

    Дин[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Мавританиядә ислам ― дәүләт дине. Ил халкының (4,4 млн кеше, 2018 елга) 99,2 % ы ― мөселманнар[9][10][11]. Аларның күбесе Мәлики мәзһәбе сөнниләре [10]. Шулай ук Суфичылык тәгълимате вәкилләре, әхмәдияләр бар [12]. 1960 елда бәйсезлеккә ирешкәч, Мавритания Ислам республикасы дип игълан ителә. 1985 ел Конституциясе исламны дәүләт дине дип игълан итә һәм Мавританиядә шәригать кануннарын урнаштыра.

    Илдә 4500гә якын католик динендәге чит ил кешесе исәпләнә, шулай ук яһүд динендәге берничә кеше дә эшли[13].

    Ил башкаласы Нуакшотта(ингл.) 2004 елда төзелгән Согуд мәчете ― Нуакшоттагы унике мәчетнең берсе

    Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
    2. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; ЮНЕСКО-ның статистика институты.
    3. https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI; Отчёт о развитии человечества; чыгару датасы: 2022.
    4. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; ЮНЕСКО-ның статистика институты.
    5. "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 8 июль 2016; мөхәррир: Халыкара телекоммуникацияләр береге.
    6. 6,0 6,1 "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 8 июль 2016; мөхәррир: Халыкара телекоммуникацияләр береге.
    7. "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 10 июль 2016; мөхәррир: Халыкара телекоммуникацияләр береге.
    8. 8,0 8,1 "World Plugs"; архивлау датасы: 6 февраль 2018; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе; архив URL: https://web.archive.org/web/20180206033008/http://www.iec.ch/worldplugs/list_bylocation.htm.
    9. Table: Muslim Population by Country (ингл.), Pew Research Center's Religion & Public Life Project (2011-01-27). 12 февраль 2018 тикшерелде.
    10. 10,0 10,1 Mauritanie. www.axl.cefan.ulaval.ca. 2018-02-12 тикшерелгән.
    11. The World Factbook — Central Intelligence Agency. www.cia.gov. әлеге чыганактан 2018-12-24 архивланды. 2018-02-12 тикшерелгән.
    12. Marloes Janson. . — ISBN 9781107040571.
    13. Taylor & Francis Group (September 2004). Europa World Year Book 2. Taylor & Francis. pp. 2851. ISBN 978-1-85743-255-8. https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851. Retrieved 1 August 2012.