Сенегал
| Сенегал | |
|---|---|
| Lua хатасы: expandTemplate: template "lang-wo" does not exist. | |
| Байрак[d] | Илтамга[d] |
| Нигезләнү датасы | 1960 |
| Рәсми исем | République du Sénégal |
| Катнашучы | Казаманс низагы[d] |
| Гомер озынлыгы | 67,146 ел[1] |
| ... хөрмәтенә аталган | Сенегал (елга) |
| Демоним | szenegáli, Senegalese, Senegalano, Senegalänan, سنغالي, سنغالية, سنغاليون, סנגלי, סנגלית, senegalezi, senegalez, senegaleză, সেনেগালীয়, senegalese, senegalesi, senegalés, senegalesa, senegaleses, senegalesas, senegales, senegalés, senegalesa, Senegalano, senegaleso, Sénégalais[2], Sénégalaise[2], Sénégalien, Sénégalienne, senegałezo, senegałezi, senegałeza, senegałeze, سينيڭالي, سينيڭالية, سينيڭاليين, سينيڭاليات, Senegalese, Senegalesin һәм Seineagálach[3] |
| Рәсми тел | француз теле, волоф теле, бадьяра теле[d] һәм баланта теле |
| Гимн | Сенегал гимны |
| Мәдәният | Сенегал мәдәнияте[d] |
| Шигарь тексты | Un Peuple, Un But, Une Foi, One People, One Goal, One Faith, Един народ, една цел, една вяра, Un pueblo, un objetivo, una fe, ߡߌ߬ߙߌ߲߬ߘߌ߬ ߞߋߟߋ߲߫ ߸ ߟߊ߬ߢߌߣߌ߲߫ ߞߋߟߋ߲߫ ߸ ߘߍ߲߬ߞߣߍ߬ߦߊ߬ ߞߋߟߋ߲߫, Un poble, un objectiu, una fe һәм Un bobl, un nod, un ffydd |
| Дөнья кисәге | Африка[4] |
| Дәүләт |
|
| Башкала | Дакар[d][5] |
| Сәгать поясы | UTC±00:00[d] һәм Africa/Dakar[d][6] |
| Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы | Атлантик океан |
| Табигый-георафик объект эчендә урнашкан | Көнбатыш Африка[7] |
| Иң көнчыгыш ноктасы | 12°27′57″ т. к. 11°21′03″ кб. о.HGЯO |
| Иң төньяк ноктасы | 16°41′28″ т. к. 14°59′11″ кб. о.HGЯO |
| Иң көньяк ноктасы | 12°20′22″ т. к. 16°43′02″ кб. о.HGЯO |
| Иң көнбатыш ноктасы | 14°44′29″ т. к. 17°32′40″ кб. о.HGЯO |
| Геомәгълүматлар | Data:Senegal.map |
| Иң югары ноктасы | Népin Cliff[d] |
| Иң түбән ноктасы | Атлантик океан |
| Идарә итү формасы | президент республикасы |
| Дәүләт башлыгы вазыйфасы | Сенегал президенты[d] |
| Ил башлыгы | Бассиру Диомай Фай[d] |
| Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы | Сенегал президенты[d] |
| Башкарма хакимият башлыгы | Бассиру Диомай Фай[d] |
| Канунбирү органы | Сенегал милли җыелышы[d] |
| Үзәк банкы | Көнбатыш Африка дәүләтләре үзәк банкы[d] |
| Дипломатик мөнәсәбәтләр | Германия, Кабо-Верде, Австралия, Мавритания, Мексика, Кытай Җөмһүрияте, Америка Кушма Штатлары, Иран, Россия, Бангладеш, Кытай, Һиндстан, UE, Корея Халык Демократик Республикасы[8], Косово Җөмһүрияте һәм Польша |
| Әгъзалык | Берләшкән Милләтләр Оешмасы, АБ, Бөтендөнья сәүдә оешмасы, Ислам хезмәттәшлеге оешмасы[9], Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара үсеш ассоциациясе[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d], Африка үсеш банкы[d], ЮНАМИД[d], Африка, Кариб диңгезе һәм Тын океан дәүләтләре[d], Африка илләре сәүдә хокукын гармонизация оешмасы[d], Интерпол[10][11], ХКТО[d][12][13], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[14], Җирнең биофизик торышын күзәтү төркеме[d], АФРИСТАТ[d], Бөтендөнья почта берлеге[15][16], Халыкара телекоммуникацияләр берлеге[d][17], Франкофония[d], OIPC[d], Бөтендөнья метеорология оешмасы[18], Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[19], Көнбатыш Африка илләре икътисади җәмгыяте[d], Африка җир чикләвеге шурасы[d], Бөтендөнья таможня оешмасы[d][20], Атом-төш коралларының таратылмау турында килешү[d] һәм African Continental Free Trade Area[d] |
| Балигълык яше | 18 яшь |
| Никахка керү яше | 18 яшь һәм 16 яшь |
| Халык саны | 16 876 720 (2021)[21] |
| Ир-ат халкы | 7 860 618[22], 8 076 926[22], 8 297 057[22] һәм 8 516 043[22] |
| Хатын-кыз халкы | 8 140 163[22], 8 359 194[22], 8 579 664[22] һәм 8 800 406[22] |
| Административ бүленеше | Дакар[d], Диурбель[d], Фатик[d], Кафрин[d], Каолак[d], Кедугу[d], Колда[d], Луга[d], Матам[d], Сен-Луи[d], Седиу[d], Тамбакунда[d], Тиес[d] һәм Зигиншор[d] |
| Акча берәмлеге | КФА франкы[d] |
| Номиналь тулаем эчке продукт | 27 569 136 728 $[23] һәм 27 684 430 244 $[23] |
| Кеше потенциалы үсеше индексы | 0,511[24] |
| Inequality-adjusted Human Development Index | 0,354[25] |
| Эшсезлек дәрәҗәсе | 10 ± 1 процент[26] |
| Нәрсә белән чиктәш | Мавритания, Мали, Гвинея, Гвинея-Бисау, Гамбия һәм Гарәп Лигасы |
| BTI Governance Index | 6,76[27], 6,19[27], 5,66[27], 5,57[27], 6,25[27], 6,65[27], 6,7[27], 6,68[27] һәм 6,71[28] |
| BTI Status Index | 6,64[27], 6,07[27], 5,53[27], 5,73[27], 6[27], 6,11[27], 6,18[27], 6,05[27] һәм 5,97[28] |
| Мәктәптә укымаган балалар саны | 1 921 575[29] |
| Автомобил хәрәкәте ягы | уң[d][30] |
| Челтәр көчәнеше | 230 вольт[31] |
| Электр аергычы төре | Europlug[d][31], D төре[d][32], CEE 7/5[d][32] һәм K төре[d][32] |
| Алыштырган | Француз Көнбатыш Африкасы[d], Мали федерациясе[d] һәм Француз җәмгыяте (1958-1995)[d] |
| Кулланылган тел | пулаар теле[d], француз теле, волоф теле, Balanta-Ganja[d], Kasa[d], Jola-Fonyi[d], Jola-Felupe[d], Bedik[d], басари теле[d], бадьяра теле[d], Gusilay[d], Laalaa[d], ялунка теле[d], Karon[d], куватай теле[d], Mandjak[d], Mankanya[d], Mlomp[d], Ndut[d], сафен теле[d], палорский язык[d], серер теле[d], ноон теле[d], сонинке теле[d], вамей теле[d], Гвинея-Бисау португал креол теле[d], мандинка теле, фула теле, бандиал теле[d], Western Maninkakan[d], Kerak[d], Bainouk-Gunyaamolo-Gutobor[d], Bainouk-Samik[d], Bayot[d] һәм гарәп теле |
| Мәйдан | 196 722 ± 1 км² |
| Рәсми веб-сайт | sec.gouv.sn |
| Һәштәге | Senegal |
| Югары дәрәҗәле Интернет домены | .sn |
| Тематик география | Сенегал географиясе[d] |
| Тимер юл хәрәкәте ягы | уң[d] |
| Нинди вики-проектка керә | Проект:Сенегал[d] |
| Феноменның икътисады | Сенегал икътисады[d] |
| Феноменның демографиясе | Сенегал халкы[d] |
| Мәзһәб | Мәлики мәзһәбе[33] |
| Джини коэффициенты | 38,1[34] |
| Өстәлгән кыйммәт салымы күләме | 18 процент |
| Тулаем туулар коэффициенты | 5,09[35] |
| Шәһәр халкы | 7 624 852[22], 7 909 390[22], 8 202 086[22] һәм 8 499 952[22] |
| Авыл халкы | 8 375 929[22], 8 526 730[22], 8 674 634[22] һәм 8 816 497[22] |
| Демократия индексы | 5,67[36] |
| Социаль медиаларда күзәтүчеләре | 13 217 |
| Туым күрсәткече | 33,47[22], 33,034[22], 32,573[22] һәм 32,067[22] |
| Үлем күрсәткече | 5,409[22], 5,584[22], 5,922[22] һәм 5,548[22] |
| Happy Planet Index score | 51,2[37] |
| Илнең мобиль коды | 608 |
| Илнең телефон коды | +221 |
| Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны | 17[d][38] һәм 18[d][38] |
| Илнең GS1 коды | 604 |
| Номер тамгасы коды | SN |
| Диңгездәге идентификацияләү номеры | 663 |
| Монда җирләнгәннәр төркеме | [d] |
| Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме | Төркем:Сенегалда төшерелгән фильмнар[d] |

Сенега́л (фр. Sénégal) — рәсми исеме Сенегал республикасы (фр. République du Sénégal) — Сенегал елгасыннан көньягында урнашкан Көнбатыш Африка дәүләте.
Сенегал иле көнбатышта Атлантик океан белән, төньякта — Мавритания белән, көнчыгышта — Мали белән һәм төньякта — Гвинея һәм Гвинея-Бисау белән чиктәш.
Дәүләт эчендә Гамбия дәүләте урнашкан.
Дәүләт һимны
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Француз телендә:
(рәсми чараларда башкарыла торган беренче куплеты)
Pincez tous vos koras,
Frappez les balafons !
Le lion rouge a rugi.
Le dompteur de la brousse
D'un bond s'est élancé,
Dissipant les ténèbres.
Soleil sur nos terreurs,
Soleil sur notre espoir.
Debout, frères,
Voici l'Afrique rassemblée.
Refrain:
Fibres de mon cœur vert.
Épaule contre épaule,
Mes plus que frères,
O Sénégalais, debout !
Unissons la mer et les sources,
Unissons la steppe et la forêt !
Salut Afrique mère !
Тәрҗемәсе:
Чиерт, дус, корага*,
Сук балафонга*!
Арыслан ырлады,
Тик килеп ул капты
Сунарчы кулына,
Һәм аучы чик куйды
Гасырлар золымына.
Язмышын ил кора.
Күтәрел, туганым, –
Африка чакыра!
КУШЫМТАСЫ:
Саф-пакь минем җаным.
Күтәрел, туганым,
Куеп иңгә иңне,
Үстерик без илне,
Җир-диңгез байлыкларын туплап,
Урманнар-кырларны колачлап!
Сәлам, Африкага!
- Кора һәм балафон — милли музыка кораллары
Диннәр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Сенегал ― дөньяви дәүләт. Ил халкының 95,9 % ы – мөселманнар (зур күпчелеге суфилар, 1 % шигыйлар, әхмәдияләр), 4,1 % ы – христианнар (күпчелек католиклар) [39].
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
- 1 2 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
- ↑ The National Terminology Database for Irish — 2006.
- ↑ https://www.workwithdata.com/place/senegal
- ↑ Camara C., Hargreaves J. D., Clark A. Encyclopædia Britannica
- ↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2020f/africa
- ↑ https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/
- ↑ https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
- ↑ https://www.oic-oci.org/states/?lan=en
- ↑ https://www.interpol.int/Member-countries/World — Интерпол.
- ↑ https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Africa/SENEGAL
- ↑ https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/ — ХКТО.
- ↑ https://www.opcw.org/about-us/member-states/senegal
- ↑ http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
- ↑ http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
- ↑ https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=259
- ↑ https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
- ↑ https://public.wmo.int/en/members/senegal
- ↑ https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
- ↑ https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf
- ↑ https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=SN
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 (unspecified title) — база данных Всемирного банка.
- 1 2 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD — Бөтендөнья банкы.
- ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
- ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
- ↑ http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 https://www.bti-project.org
- 1 2 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/SEN
- ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
- ↑ http://chartsbin.com/view/edr
- 1 2 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
- 1 2 3 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
- ↑ Distribution of the four schools of Islamic jurisprudence // Islamic Jurisprudence & Law — Университет Северной Каролины, 2009.
- ↑ https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
- ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
- ↑ 2020 Democracy Index
- ↑ https://happyplanetindex.org/countries/?c=SEN
- 1 2 International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр берлеге
- ↑ The World Factbook — Central Intelligence Agency. әлеге чыганактан 2021-02-04 архивланган. 2021-12-17 тикшерелгән.
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Хөкүмәт
- Gouvernement du Sénégal 2008 елның 16 май көнендә архивланган—Official governmental website Калып:Fr icon
- Embassy of the Republic of Senegal in London government information and links
- Observatoire sur les systèmes d'information, réseaux et inforoutes 2011 елның 8 март көнендә архивланган Калып:Fr icon
- Chief of State and Cabinet Members 2010 елның 28 май көнендә архивланган
- Төп мәгълүмат
- Niokobok 2010 елның 19 июнь көнендә архивланган:News, e-Tourism, Volunteers, NGOs and Fair trade at Senegal
- Country Profile from BBC News
- Калып:CIA World Factbook link
- Senegal 2010 елның 11 июнь көнендә архивланган from UCB Libraries GovPubs
- Сенегал DMOZ каталогында
Викиҗыентык: Атлас: Сенегал 
- UN Map on Senegal
- Information on Senegal 2013 елның 5 июнь көнендә архивланган
- Key Development Forecasts for Senegal from International Futures
- Яңалыклар
- SenRegal 2012 елның 20 февраль көнендә архивланган News, Music from Senegal
- Seneweb news Калып:Fr icon
- SenActu 2007 елның 2 март көнендә архивланган news headline links
- News headline links from AllAfrica.com
- Links to Senegal newspapers from NewspaperIndex.com
- Туризм
- Eco-tourism sites 2009 елның 26 май көнендә архивланган
- Башка
- Syklon Technologies: Société de Services en Ingenierie Informatique au Sénégal et offshore 2014 елның 18 декабрь көнендә архивланган Калып:Fr icon
- Senegal business directory from Africa Phonebooks
- Senegalese literature at a glance 2006 елның 7 октябрь көнендә архивланган
- Cora Connection 1999 елның 10 октябрь көнендә архивланган West African music resources
- Senegal's ethnic groups 2009 елның 10 декабрь көнендә архивланган Калып:Fr icon
- L'Afrique – Sénégal 2008 елның 9 май көнендә архивланган Hundreds of photographs and articles Калып:Fr icon
- Senegal Photos 2009 елның 5 сентябрь көнендә архивланган
