Бәхрәйн

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Бәхрәйн latin yazuında])
(Бәһрәйн битеннән юнәлтелде)
Бәхрәйн
Байрак[d]Илтамга[d]
Нигезләнү датасы 14 август 1971
Сурәт
Рәсми исем Royaume de Bahreïn[1], Kingdom of Bahrain[2] һәм Bahrajnské kráľovstvo[3]
Кыскача исем 🇧🇭
Демоним Bahraini, bahreini, bahrainer, Bahrainano, بحريني, بحرينية, بحارنة, בחרייני, בחריינית, বাহরাইনী, bahreinita, bahreiniti, bahreinite, baraini, baḥreiní, baḥreinina, Bahreïnienne[1], Bahreïnien[1], Bahrainer, Bahrainerin, bahreinio, bahreinia, bahreinii, bahreinie, Barejnano, بحريني, بحرينية, بحرينيين һәм بحرينيات
Гомер озынлыгы 76,9 ел[4]
Рәсми тел гарәп теле[5]
Гимн Бәхрәйн һимны[d]
Мәдәният Бәхрәйн мәдәнияте[d]
Шигарь тексты Ours. Yours. Bahrain
Дөнья кисәге Азия
Дәүләт  Бәхрәйн
Башкала Манама[d]
Сәгать поясы UTC+03:00 һәм Asia/Bahrain[d][6]
Табигый-георафик объект эчендә урнашкан Урта Көнчыгыш
Иң көнчыгыш ноктасы 25°44′24″ т. к. 50°49′29″ кч. о.
Иң төньяк ноктасы 26°18′ т. к. 50°39′ кч. о.
Иң көньяк ноктасы 25°34′47″ т. к. 50°45′30″ кч. о.
Иң көнбатыш ноктасы 26°10′56″ т. к. 50°19′53″ кч. о.
Геомәгълүматлар Data:Bahrain.map
Иң югары ноктасы Джабаль-ад-Духан[d]
Иң түбән ноктасы Фарсы култыгы
Идарә итү формасы Конституцияле монархия
Дәүләт башлыгы вазыйфасы Бәхрәйн монархы[d]
Ил башлыгы Хәмәт бин Гыйсә әл-Хәлифә[d]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Бәхрәйн премьер-министры[d]
Хөкүмәт башлыгы Салман ибн Хамад ибн Иса Аль Халифа[d]
Канунбирү органы Бәхрәйн милли мәҗлесе[d]
Үзәк банкы Бәхрәйн үзәк банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләр Йәмән, Согуд Гарәбстаны, Сербия, Бөекбритания, Малайзия, Пакьстан, Кытай Җөмһүрияте, БГӘ, Америка Кушма Штатлары, Россия, Гөрҗистан, Алмания, Корея Халык Демократик Республикасы[7] һәм Кытай
Әгъзалык Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Бөтендөнья сәүдә оешмасы, Гарәп Лигасы, Ислам хезмәттәшлеге оешмасы[8], Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d], Arab Bank for Economic Development in Africa[d], Arab Fund for Economic and Social Development[d], Арабский валютный фонд[d], Интерпол[9][10], ОЗХО[d][11][12], Халыкара гидрография оешмасы[d][13], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[14], Group on Earth Observations[d], Совет сотрудничества арабских государств Персидского залива[d], Бөтендөнья почта берлеге[15][16], Халыкара телекоммуникацияләр береге[d][17], Халыкара гражданнар иминлеген саклау оешмасы[d], Бөтендөнья метеорология оешмасы[18] һәм Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[19]
Балигълык яше 21 яшь
Халык саны 1 492 584 (2017)[20]
Административ бүленеше Башкала мухафазасы[d], Центральное губернаторство[d], Мухаррак[d], Төньяк мухафаза[d] һәм Көньяк мухафаза[d]
Акча берәмлеге Бәхрәйн динары[d]
Номиналь тулаем эчке продукт 39 303 403 989 $[21] һәм 44 390 820 479 $[21]
Кеше потенциалы үсеше индексы 0,875[22]
Үз-үзенә кул салулар күрсәткече 5,9[23]
Эшсезлек дәрәҗәсе 4 процент[24]
Медиан керем 24 633 $
Нәрсә белән чиктәш Согуд Гарәбстаны һәм Иран
Автомобил хәрәкәте ягы уң[d]
Челтәр көчәнеше 230 вольт
Электр аергычы төре BS 1363[d][25]
Алыштырган State of Bahrain[d]
Кулланылган тел заманча әдәби гарәп теле[d], бәхрәйнчә гарәп теле[d] һәм инглиз теле
Мәйдан 785,08 км²[26]
Харита сурәте
Һәштәге Bahrain
Югары дәрәҗәле Интернет домены .bh
Рәсми дине ислам[27]
Тема җәгърафиясе Бәхрәйн географиясе[d]
Ачык мәгълүматлар порталы Bahrain Open Data portal[d]
Феноменның икътисады Бәхрәйн икътисады[d]
Феноменның демографиясе Бәхрәйн халкы[d]
Мәзһәб Мәлики мәзһәбе[28]
Мәктәптә укымаган балалар саны 7114[29]
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме 10 процент[30]
Тулаем туулар коэффициенты 2,056[31]
Уку-язу нисбәте 95 процент[32]
Демократия индексы 2,52[33]
BTI Governance Index 4,86[34], 4,66[34], 4,36[34], 4,18[34], 3,94[34], 3,86[34], 3,52[34], 3,24[34] һәм 3,73[35]
BTI Status Index 6,21[34], 6,01[34], 6,05[34], 5,89[34], 5,34[34], 4,96[34], 4,62[34], 4,63[34] һәм 4,5[35]
Happy Planet Index score 33,6[36]
Рәсми веб-сайт bahrain.bh
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме Төркем:Бәхрәйндә төшерелгән фильмнар[d]
Илнең мобиль коды 426
Илнең телефон коды +973
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны 9-9-9[d] һәм 112[d][37]
Илнең GS1 коды 608
Номер тамгасы коды BRN
Диңгездәге идентификацияләү номеры 408
Карта
 Бәхрәйн Викиҗыентыкта

Бәхрәйн (рәсми Бәхрәйн Мәмләкәте; гарәп. مملكة البحرين‎) — Фарсы култыгындагы Бәхрәйн архипелагында урнашкан дәүләт. Гарәп дәүләтләре арасында иң кечкенәсе. Бәхрәйн Согуд Гарәбстаны көнчыгыш ярларыннан 16 км ераклыктагы өч чагыштырмача зур һәм күпсанлы вак утрауларда урнашкан. Согуд Гарәбстаны белән машина күпере аркылы тоташкан.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Б.э.к. III меңьеллыкта Бәхрәйн җирләрендә алга киткән цивилизация булган. Дилмун дәүләте дип аталучы дәүләт шумерларны һәм башка Елгаара халыкларын Һинд елгасы буе халыклары белән бәйләүче диңгез юлында ятучы мөһим сәүдә үзәге булган.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2007 елда 708573 кешелек халыкның якынча яртысы нигездә Ираннан күчеп килгән эшче-иммигрантлар һәм аларның гаилә әгъзалары булган. Бәһрәйндә Европа һәм Көньяк Азия халыклары вәкилләре күп. Рәсми тел – гарәпчә, шулай ук инглиз, фарсы һәм урду телләре дә кулланыла.

Халык тыгызлыгы – 1 142,9 кеше/км².

Халыкның якынча 30 % 15 яшькәчә, 68 % – 15 тән 65 яшькә кадәр, 3,2 % – 65 яшьтән олы кешеләрдән тора.

Дин[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халыкның якынча 85 % ы – мөселман, шуларның 75 % – шигыйләр һәм 25 % – сөнниләр (шулай ук идарә итүче гаилә дә сөнни). Шулай ук христианнар (грек православие чиркәве), яһүдиләр, бәһаичылар, Һинд дине тарафдарлары, буддачылык вәкилләре һәм парслар очрый.

Дәүләт төзелеше[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бәһрәйн – конституцион монархия. Дәүләт башында король тора. Хөкүмәтне премьер-министр җитәкли. Кабинет 23 министрдан гыйбарәт.

Ике палаталы парламент. Түбәнгесе – Халык вәкилләре палатасы халык тарафыннан сайланган депутатлардан тора, Югарыгысының вәкилләрен король билгели. Ике палатада да 40шар кеше.

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Илдә нефть һәм газ чыгарыла, алга киткән банк секторы, туризм, әлүмин җитештерү бар. Бәһрәйн азык-төлек белән тулысынча диярлек үз-үзен тәэмин итә.

Шулай ук тискәре яклар да бар – югары эшсезлек дәрәҗәсе (15 %), нефтьнең бетүе, дәүләтнең зур бурычлары, нефть табудан башка тармакларның үсеш алмавы.

Географик мәгълүмат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бәһрәйн картасы

Административ бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бәһрәйн 12 автоном районга бүленгән:

  • әл-Манама
  • әл-Минтака әл-Вуста
  • әл-Минтака әл-Гарбия
  • әл-Минтака аш-Шамалия
  • әл-Хадд
  • әр-Рифа вә әл-Минтака әл-Җәнубия
  • Җидд Хафс
  • Җузур Хавар
  • Иса, Мухаррак
  • Ситра
  • Хамад

Моны да карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. Official Names of the United Nations MembershipUN, 2016. — 5 p.
  3. https://www.skgeodesy.sk/sk/ugkk/geodezia-kartografia/standardizacia-geografickeho-nazvoslovia/nazvy-statov/
  4. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  5. 2 // Конституция Бахрейна
  6. https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/asia
  7. https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  8. https://www.oic-oci.org/states/?lan=en
  9. https://www.interpol.int/Member-countries/WorldИнтерпол.
  10. https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Asia-South-Pacific/BAHRAIN
  11. https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/Химик коралларны тыю оешмасы.
  12. https://www.opcw.org/about-us/member-states/bahrain
  13. https://www.iho.int/srv1/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=452&lang=enХалыкара гидрография оешмасы.
  14. http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  15. http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  16. https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=36
  17. https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  18. https://public.wmo.int/en/members/bahrain
  19. https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  20. база данных Всемирного банкаБөтендөнья банкы.
  21. 21,0 21,1 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CDБөтендөнья банкы.
  22. Отчёт о развитии человечестваПрограмма развития ООН, 2022.
  23. https://apps.who.int/gho/athena/data/xmart.csv?target=GHO/SDGSUICIDE,SDG_SH_STA_SCIDEN&profile=crosstable&filter=COUNTRY:*;REGION:*;AGEGROUP:-&x-sideaxis=COUNTRY;SEX&x-topaxis=GHO;YEAR
  24. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
  25. World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  26. https://www.alayam.com/alayam/first/910904/News.html
  27. https://www.state.gov/reports/2019-report-on-international-religious-freedom/bahrain/
  28. Distribution of the four schools of Islamic jurisprudence // Islamic Jurisprudence & LawУниверситет Северной Каролины, 2009.
  29. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  30. https://cleartax.in/s/vat-in-bahrain
  31. ЮНЕСКО-ның статистика институты
  32. https://data.worldbank.org/indicator/SE.ADT.LITR.ZS
  33. 2021 Democracy IndexEIU, 2022.
  34. 34,00 34,01 34,02 34,03 34,04 34,05 34,06 34,07 34,08 34,09 34,10 34,11 34,12 34,13 34,14 34,15 https://www.bti-project.org
  35. 35,0 35,1 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/BHR
  36. https://happyplanetindex.org/countries/?c=BHR
  37. International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр береге

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]