Казакъстан

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Казакъстан latin yazuında])
(Казакстан битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Казакъстан
Flag of Kazakhstan.svg
Байрак
Emblem of Kazakhstan.svg
Илтамга
Башкала Нур-Солтан
Халык саны 17 948 816 (июль 2014) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 1991 Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+05:00, UTC+06:00
Рәсми тел казакъ теле, урыс теле
Җәгърафия
Мәйдан 2,724,900.0 дүрткел киламитер
Координатлар 48°N 68°E Edit this on Wikidata
Сәясәт
Канун чыгару органы Казакъстан парламенты
Дәүләт башлыгы Касыйм-Юмарт Тукаев
Башлык исеме Казакъстанның баш министры
Хөкүмәт башлыгы Әсгар Мамин
Икътисад
ТЭП $159 407 миллион (2017) Edit this on Wikidata
Кеше башына ТЭП $10 510 ±0.01 (2015) Edit this on Wikidata
Акча берәмлеге Казакъстан тәңкәсе
Инфеләсә 8.5% (2016)
Акчалата резерв 711 198 429 АКШ дуллыры (1993), 1 216 175 915 АКШ дуллыры (1994), 1 659 893 118 АКШ дуллыры (1995), 1 960 072 969 АКШ дуллыры (1996), 2 222 793 385 АКШ дуллыры (1997), 1 965 445 702 АКШ дуллыры (1998), 2 000 928 951 АКШ дуллыры (1999), 2 098 969 798 АКШ дуллыры (2000), 2 505 883 853 АКШ дуллыры (2001), 3 140 845 038 АКШ дуллыры (2002), 4 962 118 091 АКШ дуллыры (2003), 9 276 665 301 АКШ дуллыры (2004), 7 069 707 373 АКШ дуллыры (2005), 19 127 059 963 АКШ дуллыры (2006), 17 641 023 633 АКШ дуллыры (2007), 19 883 105 664 АКШ дуллыры (2008), 23 183 086 319 АКШ дуллыры (2009), 28 264 707 688 АКШ дуллыры (2010), 29 215 276 999 АКШ дуллыры (2011), 28 299 368 259 АКШ дуллыры (2012), 24 691 645 607 АКШ дуллыры (2013), 29 250 312 400 АКШ дуллыры (2014), 27 854 795 608 АКШ дуллыры (2015), 29 603 055 823 АКШ дуллыры (2016), 30 746 770 568 АКШ дуллыры (2017) Edit this on Wikidata
Эшсезлек дәрәҗәсе 4% (2014)[1]
Туу күрсәткече 2.74 (2014)[2]
КПҮИ 0.690 (1990)[3]
Яшәү озынлыгы 72.3 ел (2016)[4]
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 112
  • 101 (янгын сакчылары)[5]
  • 102 (пүлисә)[5]
  • 103 (ашыгыч тыйб ярдәме)[5]
  • Электр аергычы төре Europlug,[6] Schuko[6]
    Автомобил хәрәкәте ягы уң[7]
    Челтәр көчәнеше 220 вольт[6]
    Телефон коды +7[8]
    ISO 3166-1 коды KZ
    ХОК коды KAZ
    Интернет домены .kz, .қаз[9]

    Казакъстан Республикасы (Казакъстан, шулай ук Казахстан, tat.lat. Qazaqstan,; каз. Qazaqstan Respýblıkasy, Қазақстан Республикасы; [qɑzɑqˈstɑn]) — күбесенчә Азиядә урнашкан дәүләт. Русия, Кытай, Кыргызстан, Үзбәкстан, Төрекмәнстан илләре белән чиктәш.

    1997 елда Казакъстан башкаласы илнең көньягында урнашылган Алматыдан, исемен Астанага үзгәртелгән, үзәгендәге Акмола шәһәренә күчте. Башкала күчерүенең сәбәпләре арасында киләчәктә Алматыда җир тетрәү көтелүе иде. Моннан тыш, Нурсолтанда күбрәк казакълар яшәсә, Алматыда исә урысларның өлеше зур.

    География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Казакъстан — Азия һәм Аурупа чигендә урнашкан трансконтиненталь дәүләт; территориянең күпчелеге Азиядә урнашкан.

    Кырый ноктлалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Рельеф[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Казакъстанның территориясен күбесенчә чүлләр (36 %) һәм ярымчүлләр (18 %) били. Казакъстан территориясенең 35% өлешен далалар, 5,9 % — урманнар биләп тора.[10]

    Илнең үзәк районнарында Казакъ кечкенә таулар тезмәсе (Казахский мелкосопчник) урнашкан. Казакъстанның төньягын Көнбатыш Себер тигезлеге биләп тора.

    Идарә-җир төзелеше[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Дәүләти бәйрәмнәр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    • 1—2 гыйнвар — Яңа ел
    • 8 март — Халыкара хатын-кызлар көне.
    • 21—23 март — Наурыз бәйрәме
    • 1 май — Казакъстан халкының бердәмлек бәйрәме
    • 7 май — Ватанны саклаучы көне
    • 9 май — Җиңү көне.
    • 6 июль — Башкала көне
    • 30 августа — Казакъстан Республикасының Конституция көне
    • 10 Зөлхиҗҗә (Һиҗри тәкъвиме) — Корбан бәйрәм
    • 1 декабрь — Казакъстанның беренче президенты көне
    • 16—17 декабрь — Казакъстанның бәйсезлек көне

    Казакъстанда туган танылган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
    2. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; Институт статистики ЮНЕСКО.
    3. http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/KAZ.
    4. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; Институт статистики ЮНЕСКО.
    5. 5,0 5,1 5,2 "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 10 июль 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер элемтәсе береге.
    6. 6,0 6,1 6,2 "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    7. http://chartsbin.com/view/edr.
    8. http://countrycode.org/kazakhstan; тикшерү датасы: 24 февраль 2015.
    9. http://cctld.ru/ru/press_center/news/news_detail.php?ID=3453.
    10. http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/sections?OpenForm&id_doc=079D5421E0113E40462572340019E81F&lang=ru&L1=L1&L2=L1-1

    Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]