Красноярск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Красноярск latin yazuında])
(Krasnoyarsk битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Красноярск
Красноярск
Флаг Красноярска[d]
Flag of Krasnoyarsk.svgCoat of Arms of Krasnoyarsk (Krasnoyarsk krai).svg
Aerial view of Krasnoyarsk 1.jpg
Нигезләнү датасы 1628
Рәсми исем Красноярск
Рәсми тел Рус теле
Дөнья кисәге Азия
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия[1]
Нәрсәнең башкаласы Городской округ город Красноярск[d][1]
Административ-территориаль берәмлек Городской округ город Красноярск[d][1]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Енисей
Хөкүмәт башлыгы Әдһәм Акбулатов[d]
Халык саны 1 083 865 кеше кеше (2017)[2][3]
Административ бүленеше Ленинский район[d], Железнодорожный район[d], Кировский район[d], Октябрьский район[d], Свердловский район (Красноярск)[d], Советский район[d] һәм Центральный район[d]
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 287 метр
Сәгать поясы UTC+07:00
Кардәш шәһәр Кремона[4], Омск[5][6], Чанчунь[d][7][8], Дацин[d][9], Днипро[10], Харбин[11], Хэйхэ[d][12], Өркет[13], Истәраушан[14], Калининград[15][16], Казан[17], Кызыл[18], Мирный районы[d][19], Могилёв[20], Мәскәү[21], Норилск[22], Новосибирск[23], Онеонта[d][24], Цицикар[d][25], Сәмәрканд[14], Санкт-Петербург[21], Су-Сент-Мари[d][26], Саянск[27], Тум[28], Чабаксар[29], Улан-Батор[30], Унтершлайсхайм[d][31], Жилина[32] һәм Рустави[d]
Мәйдан 348 ± 1 км²
Почта индексы 660000–660136
Рәсми веб-сайт admkrsk.ru
Rayons of Krasnoyarsk.svg
Җирле телефон коды 391
Монда җирләргәннәр төркеме [d]
Commons-logo.svg Krasnoyarsk Викиҗыентыкта

Красноя́рск, Кызыл Яр[33]Көнчыгыш Себернең иң эре икътисади һәм мәдәни үзәкләрнең берсе, Красноярск крае административ үзәге. Шәһәр Янәсәй елгасының ике ярларында урнаша.

2019 елда Красноярскида 29нче Кышкы Универсиада үткәреләчәк.[34]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Красноярск Янәсәй елгасының ике ярында, урманлы дала зонасында, Көнбатыш Себер тигезлеге, Урта Себер яссы таулыгы һәм Саян таулары тоташкан урынында урнашкан.

Новосибирскидан башка шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Тум ~ 586 км<br$2 />Ханты-Мансийск ~ 2828 км Лесосибирск ~ 317 км<br$2 />Енисейск ~ 354 км
Әчинск ~ 176 км<br$2 />Кемерово ~ 526 км<br$2 />Новосибирск ~ 785 км<br$2 />Мәскәү ~ 4140 км
Җилләр розасы
Канск ~ 247 км<br$2 />Братск ~ 896 км<br$2 />Нерюнгри ~ 3082 км
Дивногорск ~ 24 км<br$2 />Новокузнецк ~ 748 км<br$2 />Барнавыл ~ 1023 км<br$2 />Горно-Алтайск ~ 1076 км Абакан ~ 423 км Өркет ~ 1059 км<br$2 />Улан-Удэ ~ 1498 км

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Уртача еллык температура — +1,6 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 2,3 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 68%

Бөтен метеокүзәтчелек тарихы буенча иң югары температура 1892 елда тәшкил ителгән — 36,9 °C,[35] иң түбән 1921 елда (−41,9 °C).[35]

Красноярск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 6,5 8,5 17,5 31,4 34,0 34,8 36,5 35,1 31,3 24,5 13,6 8,6 36,5
Уртача максимум, °C −11,4 −8 −0,2 7,8 17,1 22,4 24,8 21,8 14,4 6,4 −3,4 −9,4 6,9
Уртача температура, °C −15,5 −12,8 −5,7 2,5 10,9 16,2 19,1 15,7 9,9 2,0 −7,2 −13,4 1,6
Уртача минимум, °C −19,2 −16,9 −10,1 −2,6 4,7 10,3 13,4 10,8 4,8 −1,6 −10,6 −17,1 −2,8
Абсолют минимум, °C −52,8 −41,6 −38,7 −25,7 −11,2 −3,6 3,3 −1,2 −9,6 −25,1 −42,3 −47 −52,8
Явым-төшем нормасы, мм 18 13 16 32 45 63 76 67 50 43 38 30 491
Чыганак: «Погода и климат»

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Krasnoyarsk1911.jpg

Красноярск 1628 елда воевода Афанасий Дубенский тарафыннан Кызыл-җар (Кызыл яр) урочищесында Красноярский острог исеме астында нигезләнгән.[36]

Шәһәр статусын Красноярск 1690 елда ала. Каланың тиз үсеше 1735 елда Себер тракты төзелешенә туры килә.

1708 елдан Себер губернасында, 1719 елдан Тубыл провинциясендә, 1724 елдан Янәсәй провинциясендә. 1764 елдан Өркет губернасы, 1784 елдан Колыван наместниклыгының өяз шәһәре. 1796-1804 елларда Тубыл губернасы, 1804 елдан Тум губернасы составында. 1822 елдан — Янәсәй губернасы үзәге.

1856 елда Красноярскда 5 чиркәү, 1045 йорт һәм 144 лавка (кибет) булган.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1840[37] 1856[36] 1897[38] 1926[36] 1931[36] 1939[36] 1959[39] 1970[40] 1979[41] 1989[42] 2002[43] 2010[44]
6 888 26 699 ~60 400 ~69 300 ~82 800 ~186 100 412 375 648 113 796 305 912 629 909 341 973 891

Милли состав (2010): руслар — 90,8%, украиннар — 1,7%, татарлар — 1,2%.[45]

Шәһәрдә туган танылган кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәрдә вафат танылган кешеләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Эчке бүленеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Rayons of Krasnoyarsk.svg
  1. Тимер Юл районы
  2. Киров районы
  3. Ленин районы
  4. Октябрь районы
  5. Свердлов районы
  6. Совет районы
  7. Үзәк районы

Мәгариф[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Себер федераль университетының «А» корпусының бинасы

Красноярскида 147 мәктәп, 22 ПТУ, 16 укуханә, 22 техникум, 29 югары уку йорт бар.

Югары уку йортлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Себер федераль университеты
  • В. П. Астафьев исемле Красноярск дәүләт педагогика университеты
  • Красноярск дәүләт аграр университеты
  • В. Ф. Войно-Ясенецкий исемле Красноярск дәүләт медица университеты
  • Красноярск музыка һәм театр дәүләт академиясы
  • М. Ф. Решетнёв исемле Себер дәүләт аэрокосмик университеты
  • Себер дәүләт технологик университеты
  • Себер юридик институты
  • Красноярск тимер юл транспорты институты
  • Көнчыгыш Себер туризм институты
  • Красноярск дәүләт сәнгать институт
  • Красноярск иҗтмагый фәннәр институты
  • Себер эшкуарлык, идарә итү һәм психологии институты

Шуның өстәвенә, шәһәрдә башка югары уку йортларның филиаллары да эшлиләр.

Красноярск спорты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Спорт чаралары киләчәктә[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2019 Кышкы Универсиада Красноярскида узачак.


Кардәш шәһәрләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 ОКТМО. 179/2016. Сибирский ФО — 2016.
  2. https://web.archive.org/web/20170203162719/http://web.krasstat.gks.ru/offstat/02/3/1.8.xls
  3. http://www.ias-statistika.ru/module/Free/OneNews.aspx?773
  4. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Cremona.aspx
  5. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/omsk.aspx
  6. http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#krasnoyarsk
  7. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Changchun.aspx
  8. http://en.changchun.gov.cn/yhcs3/klsnyesk/ycgk14/
  9. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Daqing.aspx
  10. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Dnipropetrovsk.aspx
  11. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Harbin.aspx
  12. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Heihe.aspx
  13. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/Иркутск.aspx
  14. 14,0 14,1 http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/pages/default.aspx
  15. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/kaliningrad.aspx
  16. https://www.klgd.ru/city/twins/
  17. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/kazan.aspx
  18. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/kyzyl.aspx
  19. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/Мирнинский-район.aspx
  20. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Mogilev.aspx
  21. 21,0 21,1 http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/default.aspx
  22. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/norilisk.aspx
  23. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/novosibirsk.aspx
  24. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Oneonta.aspx
  25. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Qiqihar.aspx
  26. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Sault-St--Marie.aspx
  27. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/sayansk.aspx
  28. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/Томск.aspx
  29. http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/cheboksary.aspx
  30. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Ulan-Bator.aspx
  31. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Unterschleissheim-.aspx
  32. http://www.admkrsk.ru/sites/eng/rel/Pages/Zilina.aspx
  33. https://tatkniga.ru/upload/item/1674/preview/5-gilazov-5tom.pdf
  34. Красноярск стал столицей зимней Универсиады-2019
  35. 35,0 35,1 Климат Красноярска. Погода и климат. әлеге чыганактан 2011-08-22 архивланды. 28 марта 2010 тикшерелде.
  36. 36,0 36,1 36,2 36,3 36,4 http://www.mojgorod.ru/krsnjar_kraj/krasnojarsk/
  37. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  38. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=598
  39. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  40. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  41. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  42. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  43. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  44. Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок gks.ru не указан текст
  45. http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]