Байтуган (Камышлы районы)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Байтуган (Камышлы районы) latin yazuında])
(Татар Байтуганы битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Байтуган
Ил Русия
Өлкә Самар өлкәсе
Район Камышлы районы
Авыл советы рәисе Кашапов Зөфәр
Нигезләнгән 1533
Милли состав татарлар, урыслар, чуашлар
Дини состав сөнни мөселманнар
Сәгать кушагы UTC+3
Телефон коды 884664
Почта индексы 446972
Рәсми сайт baitygan.ucoz.ru/
урысча атамасы Байтуган

БайтуганСамар өлкәсенең Камышлы районындагы татар авылы. Байтуган Камышлы авылыннан 10 көньяграк, Сук елгасы буенда урнашкан.

Тарихи белешмә[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Байтуган авылы өч өлештән тора. Аның беренче өлешендә – татар, икенчесендә – урыс, өченчесендә чуаш халкы яши.

18 гасырда ул Югары Ярмәк дип атала.Генераль межевание (1798-1842) китабы буенча Югары Ярмәк (Байтуган) авылында 100 йорт булуы турында язылган. Аларда 254 ир-ат, 232 хатын-кыз яшәве язылган. 48 йорт яңа чукынган чуашларга, 48 – ясаклы татарларга, 4 – ям татарларына нисбәтле.

Пенза һәм Курск ягыннан урыслар килеп утыра. Авыл милли билге буенча өч өлешкә бүленә. Татар белән чуашлар Сукның уң ярында, урыслар – сул ягында тора. Вулыс үзәге була. 1927 елда вулыс Байтуган Милли (татар) районга исемен алыштыра. Ул заманда Байтуганда 600 йорт, чиркәү, зур базар була.

1925 елны беренче АКШ тракторы кайтарыла. 1930 елны өч күмәк хуҗалык корыла, МТС оештырыла. 1929 елда Байтуганда зур янгын чыкканга, исә калган йортларны Камышлыга күчерү мәсәләсе килеп туа. Шулай итеп район үзәк Камышлыга күчә.

2009 ел башында Байтуган авыл советы буенча 740 кеше яшәде. Урыс Байтуганында – 360, Татар Байтуганында – 297, Чуаш Байтуганында – 83 кеше, барлыгы 376 йорт.[1]

Татарлар татар теленең урта диалекты, камышлы сөйләше вәкилләре.

Байтуган мәчете гаят иске. Аны 1746 елда салынган дип санала.

Социаль тармак[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Байтуган ике катлы урта мәктәбендә 70 тән артык укучы белем ала. Балалар бакчасында 24 бала тәрбияләнә, уннан артыгы чиратта тора, чөнки урыннар җитеп бетми.

Авылда ике филшер-акушерлык пункты, социаль бүлек халыкка ярдәм күрсәтә. Уфа юлында ике кунакханә, ике Мәдәният йорты, ике китапханә эшләп тора. Объектларның барысында да байтуганлылар хезмәт итә.

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Булат Минаҗевның җаваплылыгы чикләнгән ”Байкомсервис” крестьян-фермер хуҗалыгында игенчеләр, терлек караучылар, сыер савучылар эшли. Шәхси хуҗалыкларга терлек асрау өчен хөкүмәттән субсидияләр бирелә хәзер, шуңа күрә халык кабат терлек асрый башлады. Ике төзүчеләр бригадасы яңа өйләр салып, искеләрен төзәтеп йөри. Шулай ук тегермән бар.

Танылган шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]