Әзһәр Шакиров

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Әзһәр Шакиров latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Әзһәр Шакиров
Әзһәр Шакиров.jpg
Туган телдә исем Әзһәр Шәфикъ улы Шакиров
Туган 22 февраль 1940(1940-02-22) (80 яшь)
Татарстанның Азнакай районы Буралы авылы
Яшәгән урын Жуковски урамы, Казан[1]
Милләт татар
Ватандашлыгы Калып:Байраклаштыру/Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе
Калып:Байрак/Pəcəй Pəcəй Федерациясе
Татарстан байрагы
Әлма-матер М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе[d]
Һөнәре артист, актер
Эш бирүче Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры
Балалар Рөстәм Шакиров
Ата-ана
  • Шәфигулла Шакиров (әти)
  • Миңҗиһан Шакирова (әни)
Бүләк һәм премияләре Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе — Тукай бүләге(1998) Татарстанның халык əртᴎсе(1974)Pəcəᴎ̆ Cәвᴎт Федератив Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте халык əртᴎсе(1988)

Әзһәр Шәфикъ улы Шакиров (1940 елның 22 феврале, Ташлыяр авылы, Тымытык районы, Taᴛapcтaн Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте, Pəcəᴎ̆ Cәвᴎт Федератив Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте, СССР) – күренекле татар актеры, Галиәсгар Камал исемендәге ᴛияᴛыр əртᴎсе[2], ТРның һәм Pәсәйнең халык əртᴎсе — 1974, 1988, Та­тарс­тан­ның Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе — 1998. Күктау, Бөркетләр, Зөләйха фильмнарында төшә, Татарстан радиосында әсәрләр укый[3].

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әзһәр Шакиров 1940нчы елның 22 февралендә Taᴛapcтaн Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙтенең Тымытык районы Ташлыяр авылында гаиләдә 5 нче бала булып дөньяга килә[4]. Кечкенә авыл бары 24 йорттан гына тора. Мәктәпне тәмамлап, ике яшькә өлкәнрәк авылдашы Нәҗибә Ихсанова белән 40 чакрымдагы Тымытык авылына паспорт алырга китә[4].

Паспорт алгач, Казан үнивирcиᴛиᴛена керергә өмет баглап, иптәше белән юлга чигенә[4]. Рангазар авылы аша Яр Чаллыга, аннан Казанга пароходта юл тоталар. үнивирcиᴛиᴛка документ бирергә кергәндә, Мәскәүдәге шчепкин исемендәге ᴛияᴛыр училишчесының ачылачак курсына татар артистларын эзләп җыю бәйгесе турында хәбәр ишетәләр[4]. Әзһәр Шакиров кечкенә буе аркасында гариза тапшыручыларның сафына чак кына кертелмичә калмый[4]. Бәйгедә 600 дән артын бала катнаша, шулардан 25 генә 1956 елда Мәскәүгә җибәрелә[4]. 1957 елдагы Татар декадасы вакытында «вак-төяк» рольләрне башкару өчен шчепчинчы татар студентларын кулланалар[4].

шчепкинчылар төркеме 1961 елда Казанда кайта, шуларның егермесе, шул исәптә Ә.Шакиров, Татар академия ᴛияᴛырына эшкә алына[2].

1990 елларда актер, татар актерларыннан беренче булып, милли хәрәкәтнең алгы рәтләренә баса. Әзһәр Шакиров Ирек мәйданында бүтән шәһәрләрдән килгән 30-40 автобусны каршы ала. Кулына микрофон тотып, халык каршында чыгышлар ясый[4].

Әзһәр Шакиров "Бичура" спектаклендә Аксак ролендә

Иҗаты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татар академия ᴛияᴛырында Әзһәр Шакиров башкарган беренче роль - Ш.Шаһгалинең «Без аерылышабыз» спектаклендә Котлыбай роле[4].

1960 елларда Казан телестудиясе зур алгарышлар кичерә[4]. Аның тарафыннан академия ᴛияᴛырының күп спиктәкеᴫләре тасмаларга төшерелеп, төрле районнарда, шәһәрләрдә телевидение аша халыкка күрсәтелә башлый. Телевидение режиссерлары Г. Хөсәенов һәм Х. Арсланов тарафыннан яңа спиктәкеᴫләр дә "экранлаштырыла": Ә.Шакиров Ш. Маннурның «Муса Җәлил»ендә Гайнан Кормаш ролен, Г. Ибраһимовның «Казакъ кызы» нигезендә куелган әсәрдә Җолкынбай ролен, Г. Әпсәләмовның «Ак чәчәкләр»ендә Мансур ролен башкара[4].

Вакытлыча Фәридә Кудашева концертлары алып баручысы вазифасын үти[5].

« ᴛияᴛырның бүгенге бурычы – милләткә үз фаҗигасен аңлату, халыкны берләштерү. »
Әзһәр Шакиров

Гаиләсе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәфигулла Шакиров, актерның атасы, 1886 елда Мөслим районының Иске Ташлыяр авылында дөньяга килә[6]. 1890 елда авыл яңа җиргә күчерелә һәм Яңа Ташлыяр авылы төзелә[6]. Бервакыт авылда чыккан янгынны сүндергәндә, Шәфигулла абзый салкын тидерә[6]. Гомерлеккә бер үпкәсен югалта. Донбасста шахталарда күмер чапкан, Себердә, Зьıлатаyс якларында урман кискән. Улын укытыр өчен җан атып йөргән[6].

Миңҗиһан апа, актерның анасы, 1896/1897 елда туган[6]. 16 яшендә ятимә буларак хатыны үлеп киткән байга кияүгә чыгарга мәҗбүр булган[6]. Башта ире чирдән җан биргән, аннары 1921 елгы ачлыкта 2 үз һәм 5 үги балалары да дөнья куйган[4]. Бу вакыйгалардан соң, аны гаиләле иргә - Шәфигулла абзыйга - икенче хатын булып бирәләр[6].

Әзһәр Шакировның хатыны - Саҗидә[5]. Бергә Рөстәм улларын тәрбияләп үстергәннәр. Рөстәм хәрби комиссар булып хезмәт итә, ике баласы бар: Камилә белән уpыcлан[6].

Рольләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Каһарман Әсәр aвтыp
Ра­май «Чат­кы­лар» Т.Гыйз­зәт
Ри­нат   «Кай­да соң син?» X.Ва­хит
Зө­фәр «Соң­гы хат»
Ка­риб   «Ша­мил Ус­ма­нов» А.Гый­лә­җев, А.Яхин
Анд­же­ло «Ча­ма­сы­на кү­рә ча­ра­сы» У.Шекс­пир
Ай­дын «Ай­дын» Җ.Җаб­бар­лы
Дят­лов   «Ба­һа­дир­лар» Н.По­го­дин
На­дир мәх­дүм «Сүн­гән йол­дыз­лар» К.Тин­чу­рин
Та­ла­нов   «Я­бы­ры­лу» Л.Ле­о­нов
Га­риф «На­мус хө­ке­ме» Д.Вә­ли­ев
Са­ма­тов   «Чик­лә­век тө­ше» Г.Аху­нов
Ва­си­лий «Ә­гәр таш­лап кит­сәң» М.Сто­ро­же­ва
Боль­шов   «А­гай-эне ак мы­ек» А.Ост­ровс­кий
Па­ра­тов   «Бир­нә­сез кыз»
На­ил   «Си­нең уры­ны­ңа кайт­тым» Р.Хә­мид
Дәр­виш   «Ай то­тыл­ган төн­дә» М.Кә­рим
Сат­тар «Мон­да ту­дык мон­да үс­тек» Т.Миң­нул­лин
Гай­нул­ла «Дус­лар җы­ел­ган җир­дә»
Га­ли­мул­ла «Ху­шы­гыз!»
Нур­хә­мәт   «Ил­ги­зәр + Ве­ра»
Хә­сән Ак­чу­рин   «Без ки­тә­без, сез ка­ла­сыз»
Бос­тан


«А­хыр­за­ман» Ч.Айт­ма­тов
Ак­сак «Би­чу­ра» М.Гый­лә­җев
Фа­тих бай «Боз ас­тын­да дул­кын» Ә.-Т.Рах­ман­ку­лов
Тук­та­мыш хан «И­де­гәй» Ю.Са­фиул­лин
Бо­га­ты­рев «Бер төн» Б.Гор­ба­тов
Әл­мө­хәм­мәт «Әни кил­де» Ш.Хө­сә­е­нов
Хә­нә­ви «Кү­рә­зә­че» З.Хә­ким
Зариф «Телсез күке»
Мөхәммәт «Яра» А.Гыйләҗев, М.Гыйләҗев
Солтан Кадерхөрмәтов «Суган чәчәге» И.Зәйниев
... ... ...

Китаплар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Шакиров Ә.Ш. Язмыш: уйланулар, истәлекләр, әңгәмәләр, чыгышлар / Әзһәр Шакиров. - Казан : Татарстан китап нәшрияты, 2007. - 201с.; ISBN 978-5-298-01495-3

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Шакиров Ә.Ш. Язмыш: уйланулар, истәлекләр, әңгәмәләр, чыгышлар / Әзһәр Шакиров. - Казан : Татарстан китап нәшрияты, 2007. - 201с.; ISBN 978-5-298-01495-3

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. https://jitely.info/kazan
  2. 2,0 2,1 Ша­ки­ров Әзһәр Шәфикъ улы kamalteatr.ru
  3. Тирән мәгънәле беркатлылык tatyash.ru
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 Очар кош иреккә омтыла madanizhomga.ru
  5. 5,0 5,1 Әзһәр Шакиров: "Гомер буе буйсынырга яратмадым" shahrikazan.ru
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок :0 не указан текст

Шулай ук карагыз[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]